Donbas: Tworzenie fałszywek w terenie

Na początku lutego 2021 r. Margarita Simonyan, szefowa rosyjskiego medium dezinformacyjnego RT.com, zaapelowała do rosyjskich władz o naruszenie zobowiązań kraju wynikających z prawa międzynarodowego, porozumień dwustronnych oraz elementarnej ludzkiej przyzwoitości:

Matko Rosjo, sprowadź Donbas do domu!

Matka Rosja, reprezentowana przez oficjalnych rzeczników Kremla oraz rosyjskiego ministerstwa spraw zagranicznych, szybko zdystansowała się (podobnie jak Matka Rosja) od patosu pani Simonyan. Choć Simonyan jest menedżerką zatrudnioną przez państwo, a apel został wyemitowany w finansowanym i kontrolowanym przez państwo kanale, słowa te były jedynie jej własnymi poglądami. Nie polityką Rosji w sprawie aneksji sąsiednich państw.

Obecnie Rosja gromadzi znaczne ilości sprzętu wojskowego w pobliżu granic Ukrainy, a Specjalna Misja Monitorująca OBWE odnotowuje wzrost liczby incydentów na terytorium kontrolowanym przez Rosję. Rosja przygotowuje się do zakrojonych na szeroką skalę ćwiczeń wojskowych Zapad-21. Niektórzy analitycy obawiają się, że może to być przygotowanie do agresji przeciwko Ukrainie, podczas gdy Kreml zaprzecza jakimkolwiek agresywnym zamiarom:

Federacja Rosyjska przemieszcza swoje siły zbrojne w granicach własnego terytorium według własnego uznania. To nie powinno nikogo niepokoić; nie zagraża to nikomu.

Analizowanie ruchów wojsk lepiej zostawić analitykom wojskowym; ale analiza dezinformacji na temat Ukrainy z ostatnich kilku tygodni ujawnia interesujący schemat. Kremlowscy operatorzy dezinformacji starannie przygotowują przestrzeń informacyjną:

1. Sprowadźmy Donbas do domu!

Pani Simonyan, redaktor naczelna RT i Sputnika, postrzega swoje media jako broń rosyjskiego państwa w wojnie informacyjnej. Jej wezwanie, by „sprowadzić Donbas do domu”, można uznać za pierwszy krok w przygotowywaniu przestrzeni informacyjnej. Części sąsiedniego kraju, uznane przez Rosję w umowach międzynarodowych i dwustronnych, są definiowane jako „rosyjskie”. Podobne przypadki z 2021 roku z bazy danych EUvsDisinfo tutaj i tutaj. Ludność Donbasu jest opisywana jako Rosjanie, niesprawiedliwie cierpiący pod obcym jarzmem. Rosja jest ich prawdziwym „domem”.

2. Ukraina przygotowuje ludobójstwo!

Prokremlowski ekosystem dezinformacyjny używa terminu „ludobójstwo” dość hojnie i rzadko zgodnie z międzynarodowo uznaną definicją zawartą w artykule drugim Konwencji w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1948 roku.Niemal każde działanie podejmowane przez suwerenny rząd Ukrainy na rzecz zabezpieczenia porządku konstytucyjnego może zostać nazwane „ludobójstwem”. Rosyjski polityk, były przewodniczący izby wyższej parlamentu, Siergiej Mironow, twierdził na przykład, że usunięcie w Estonii w 2007 r. sowieckiego pomnika wojennego było „aktem ludobójstwa przeciwko narodowi rosyjskiemu”. Teraz Ukraina dokonuje „aktów ludobójstwa przeciwko rosyjskim rodakom na Ukrainie”. Przykłady tutaj i tutaj. Zwykle jako marionetka Zachodu. Widzimy takie twierdzenie w rosyjskiej telewizji państwowej tutaj; na stronie Ukraina.ru państwowej agencji informacyjnej RIA Nowosti tutaj oraz w należącym do państwa nadawcy Sputnik tutaj – wszystko w mniej niż tydzień.

3. Ukraina przygotowuje atak na Donbas!

Teraz termin „ludobójstwo” jest najwyraźniej używany jako odpowiednik „głęboko zaniepokojeni” w kremlowskich kanałach dezinformacyjnych. Mocniejsze sformułowanie to nieuchronny atak. Rosyjskie media państwowe i nacjonalistyczne są pełne twierdzeń, że Ukraina gromadzi siły do operacji wojskowej przeciwko kontrolowanym przez Rosję częściom Ukrainy. Przykłady tutaj i tutaj. Zwykle Ukraina jest popychana przeciwko Rosji przez siły zewnętrzne – USA, NATO, Turcję.Nacjonalistyczne media z wielką szczegółowością udostępniają, lecz przy skąpych źródłach, ukraińskie plany ofensywy przeciwko „republikom ludowym Doniecka i Ługańska”:

Kraje NATO przerzucają pojazdy wojskowe na Ukrainę. Informacja ta pojawiła się w Internecie; użytkownicy udostępniają zrzuty ekranu pokazujące samoloty transportowe ze stron śledzących ruch lotniczy. Według takich źródeł samolot transportowy Lockheed Martin C 130J, należący do Sił Powietrznych USA, wystartował z bazy Ramstein w Niemczech i po drodze lądował w Sewilli w Hiszpanii w celu tankowania. Później w Kijowie wylądował drugi samolot transportowy C-17.

4. Ukraina ostrzeliwuje wsie, zabija dzieci!

Fałszywe twierdzenia stają się coraz bardziej szczegółowe; rozdzielczość fałszywego obrazu jest coraz większa. Ofiarą rzekomej ukraińskiej agresji nie jest już abstrakcyjny kolektyw „Rosjan w Donbasie”, lecz konkretne osoby z imionami – i wiekiem:

Cyniczne, zaplanowane, niesprowokowane, obrzydliwe morderstwo. 3 kwietnia czteroletni Władik Dmitriew zginął od improwizowanego ładunku wybuchowego przymocowanego do drona. Wybiegł do ogrodu z zabawkami, żeby się pobawić, podczas gdy jego babcia została z tyłu, wkładając buty. Dlatego pozostała przy życiu i mogła usłyszeć wybuch.

Jedyną rzeczą, o której dyskutują eksperci, jest to, czy urządzenie faktycznie było IED, a nie prawdziwym, fabrycznie wyprodukowanym egzemplarzem zachodniej amunicji.

Niewinne dziecko, zabite na wojnie. Tragedia. Zbrodnia. Wysoce emocjonalne relacje krążyły w rosyjskich, kontrolowanych przez państwo mediach i zostały wykorzystane przez przewodniczącego rosyjskiej Dumy do zażądania dyskusji o wykluczeniu Ukrainy z Rady Europy.

Rosyjscy i ukraińscy dziennikarze zbadali incydent i ustalili, że tragedia wydaje się być fałszerstwem. Dla Kremla i nacjonalistycznych mediów pojęcia „prawdy” i „fałszu” nie są kwestią faktycznych okoliczności danego stwierdzenia:

Liberałowie, którzy nie wierzą w tragedię, w której Ukrainiec miałby być odpowiedzialny za śmierć chłopca, nie rozumieją, jak niebezpieczna jest sytuacja, gdy „przygotowują agendę” na polecenie NATO.

To podejście jest podobne do osławionej historii o „ukrzyżowanym chłopcu”, którą prokremlowskie media rozpowszechniały już w 2014 roku, aby podsycać nienawiść do Ukraińców wśród rosyjskiej publiczności krajowej i usprawiedliwiać zbrojną agresję przeciwko Ukrainie.

Stopniowo przygotowuje się odbiorców. Mieszkańcy Donbasu mają wrócić „do domu, do Rosji”.Ukraina narusza prawa Rosjan, których okrutny los sprawił, że znaleźli się w obcym państwie. Ukraina zabija dzieci; przedstawiciele opozycji w Rosji stają po stronie NATO. Rosja musi działać!

5. „Od dzisiejszego poranka odpowiadamy ogniem”

Media prorządowe w Rosji (prokremlowskie) stworzyły już narrację, w której Ukraina jest agresorem. Każdy rodzaj operacji zostanie opisany jako środek obronny albo jako działanie w duchu Odpowiedzialności za ochronę. Działanie militarne jest uzasadniane z dużym wyprzedzeniem, przygotowane przez starannie zaplanowaną kampanię informacyjną.

Nie ma możliwości przewidzenia jakiegokolwiek rezultatu obecnego wymachiwania szablą. Koncentracja wojsk jest udokumentowanym faktem. Kampania dezinformacyjna również. Margarita Simonian powtarza swoje stwierdzenie z lutego:

Rosjanie, mieszkający w Donbasie, muszą żyć w Rosji.

Tym razem jej wypowiedź nie jest kontrowana przez rzeczników Kremla.