Publikacje gościnne

Obwód kaliningradzki to rosyjska pół-eksklawa nad Morzem Bałtyckim, oddzielona od kontynentalnej części Rosji i położona między Litwą a Polską – państwami będącymi członkami UE i NATO. Po rozpoczęciu przez Rosję pełnoskalowej inwazji na Ukrainę ta specyfika stała się kwestią wrażliwą politycznie.

Przystąpienie Ukrainy do Unii Europejskiej to nie tylko proces polityczny. To strategiczny wybór w zakresie bezpieczeństwa zarówno dla Ukrainy, jak i dla Europy. Dlatego Rosja atakuje nie tylko rakietami, ale także manipulacją, strachem i nieufnością.

Rosyjskie drony typu First Person View (FPV - widok z pierwszej osoby) stały się charakterystycznym elementem wojny w Ukrainie. Te same drony, które służą do zrzucania materiałów wybuchowych na ludność cywilną i cele wojskowe, są również wykorzystywane do rozprowadzania ulotek propagandowych wśród mieszkańców blisko linii frontu, łącząc przemoc fizyczną z wojną psychologiczną.

Według duńskich władz w okresie poprzedzającym wybory parlamentarne w Danii w marcu 2026 r. nie odnotowano żadnych znaczących kampanii wpływów zagranicznych. Lokalni weryfikatorzy faktów i dziennikarze śledzili prorosyjskie narracje i niszowe kanały propagandowe, ale nie pojawiło się nic przypominającego szeroko zakrojoną, skoordynowaną kampanię o znacznym zasięgu. Monitoring i analiza części duńskiego środowiska informacyjnego online, przeprowadzone przez Defense Innovation Highway i OpenMinds podczas kampanii, doprowadziły do podobnych wniosków.

Do 2026 r. rosyjska strategia kontroli cyfrowej ewoluowała od blokowania platform takich jak Telegram do stworzenia własnej: MAX, wspieranego przez państwo komunikatora z ponad 55 milionami użytkowników. MAX to coś więcej niż aplikacja – integruje komunikator, zweryfikowane identyfikatory cyfrowe i usługi państwowe, skutecznie wplatając inwigilację w codzienne życie. Chociaż nie jest to obowiązek prawny, szkoły i agencje obecnie z niego korzystają, co sprawia, że alternatywy stają się niepraktyczne. Kreml nie tylko cenzuruje, ale także przeprojektowuje środowisko cyfrowe, aby zapewnić domyślną zgodność.

Jak Kreml wykorzystuje dezinformację, aby usprawiedliwić bezprawne deportacje ukraińskich dzieci, zaprzeczać zbrodniom wojennym i manipulować międzynarodową opinią publiczną, jednocześnie utrudniając pociągnięcie sprawców do odpowiedzialności i powrót dzieci.

Rosyjska propaganda to broń psychologiczna, nie tylko retoryka. Badanie przeprowadzone wśród 1060 rosyjskich jeńców wojennych wykazało, że 77% z nich wierzyło w narracje Kremla, a 68% usprawiedliwiało inwazję. Żołnierze zindoktrynowani propagandą byli sześciokrotnie bardziej skłonni do poparcia wojny, dwukrotnie bardziej skłonni do ponownego zaciągnięcia się do wojska i znacznie bardziej skłonni do dehumanizacji Ukraińców. W antyzachodnie mity – takie jak „NATO prowadzi wojnę za pośrednictwem Ukrainy” – wierzyło 80% respondentów. Dowodzi to, że propaganda podżega do agresji, co wymaga pociągnięcia do odpowiedzialności prawnej jako narzędzia wojny.

Jedną z broni hybrydowego arsenału Rosji przeciwko Ukrainie jest religia. Rosja wykorzystuje Kościół Prawosławny do prowadzenia destrukcyjnych działań w terenie, w tym poprzez kampanie zagranicznej manipulacji i ingerencji w informacje (FIMI).

Ukraina stanowi decydujące rozdroże dla przyszłości Europy. Ukraina wchłonięta przez imperium wzmocniłaby zasadniczo odmienną i znacznie groźniejszą Rosję. Ukraina zintegrowana z Europą wzmacnia postimperialną alternatywę, którą ucieleśnia UE. Tego celu nie osiągnie się poprzez abstrakcyjne apele o pokój. Wymaga to uznania imperialnej dynamiki, obalenia mitów o nieuchronności, zmierzenia się z ekonomicznymi czynnikami sprzyjającymi wojnie oraz zaakceptowania roli Europy w historii. W tym sensie wojna nie dotyczy tylko Ukrainy. Chodzi o to, czy Europa rozumie, czym sama jest – i czemu się sprzeciwia.

Życie pod okupacją rosyjską to nie tylko rzeczywistość militarna – to także blokada informacyjna. Szacuje się, że 5–6 milionów Ukraińców na tymczasowo okupowanych terytoriach jest odciętych od ukraińskich mediów, zalewanych propagandą Kremla, poddanych blokadom internetu i zakazom korzystania z komunikatorów oraz zmuszonych do milczenia przez strach. Nie jest to przypadkowe. Jest to celowa strategia izolowania społeczności, wymazywania tożsamości, tłumienia sprzeciwu i ukrywania prawdy przed światem zewnętrznym. Jak faktycznie działa ten system kontroli cyfrowej – i jaki ma wpływ na ludzi zmuszonych do życia w jego ramach?