Dyplomatyczna demagogia – weryfikacja faktów dotyczących rosyjskiej dyplomacji

Przegląd twierdzeń przedstawionych w wywiadzie Władimira Sołowjowa z Siergiejem Ławrowem z 12 lutego 2021 r.

Ministerstwo Spraw Zagranicznych Rosji, po reprymendzie z Kremla, ponownie wyjaśnia niektóre ze stwierdzeń przedstawionych w telewizyjnym wywiadzie z Władimirem Sołowjowem:

„Jesteśmy przygotowani na zerwanie [z UE], jeśli inicjatywa wyjdzie od UE. My, z naszej strony, wzywamy UE do współpracy opartej na równości i wzajemnym szacunku, tak jak powiedział Siergiej Ławrow” — wyjaśnia ministerstwo.

Wcześniej szef rosyjskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Siergiej Ławrow, oświadczył w wywiadzie, że Rosja nie wyklucza zerwania więzi z Unią Europejską, jeśli Bruksela wprowadzi sankcje, które mogłyby uderzyć w wrażliwe sektory rosyjskiej gospodarki.

Niemniej jednak warto przejść przez poszczególne dezinformujące przekazy wyemitowane przez rosyjską telewizję państwową. Dosłowny zapis wywiadu ministra spraw zagranicznych Ławrowa dla Sołowjow Live został opublikowany 12 lutego.EUvsDisinfo podsumowało niektóre z głównych punktów przedstawionych w wywiadzie.

1

Władimir Sołowjow: Dlaczego odmawiacie Nawalnemu i jego bratu prawa do oskubywania francuskiej firmy Yves Rocher?

Siergiej Ławrow: To właśnie powiedziałem Wysokiemu Przedstawicielowi UE do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa Josepowi Borrellowi. Powiedziałem, że nie zobowiązaliśmy się chronić tych, którzy wyrządzili szkodę handlową firmie z UE, Yves Rocher.

Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził w październiku 2017 r., że decyzje podjęte przez sądy krajowe w sprawie karnej Aleksieja Nawalnego dotyczącej Yves Rocher były arbitralne i rażąco nieracjonalne.

Ponadto warto wspomnieć, że nie tylko UE wzywa do uwolnienia pana Nawalnego. W tym tygodniu, 17 lutego 2021 r., Europejski Trybunał Praw Człowieka postanowił „wskazać Rządowi Rosji, na podstawie Reguły 39 Regulaminu Trybunału, aby zwolnił skarżącego [Nawalnego]…Niniejszy środek stosuje się ze skutkiem natychmiastowym.” Zob. informacje z Trybunału tutaj.

2

Władimir Sołowjow: Dlaczego Europa uznała, że może występować w roli moralnego przywódcy, mającego prawo nas pouczać? Czy zapomnieli o tragedii Jugosławii? A mówiąc o Nawalnym, możemy im przypomnieć o Julianie Assange’ie, o którym nikt już dłużej nie dyskutuje. Wspomniał Pan o trzech więźniach politycznych w Hiszpanii, na co oni odpowiedzieli arogancko, że w Hiszpanii nie ma więźniów politycznych, są tylko uwięzieni politycy. Zaraz potem Carles Puigdemont zauważył, że nie ma ich trzech, lecz dziewięciu w Hiszpanii.

Siergiej Ławrow: Nawiasem mówiąc, gdy to wszystko się wydarzyło, Carles Puigdemont i jego współpracownicy byli w Belgii, a kilku innych było w Niemczech. Belgijskie i niemieckie organy ścigania stwierdziły, że zarzuty wobec nich miały podłoże polityczne, ale władze hiszpańskie odpowiedziały, że mają własne prawo, które należy respektować. Kiedy przytoczyłem ten argument podczas spotkania z Wysokim Przedstawicielem Borrellem, dodając, że my również mamy własne prawo, zaczął ponownie mówić, że Nawalny został skazany nielegalnie, z powodów politycznych, i że naruszono jego prawa.

„Whataboutism” to retoryczny chwyt służący do odwrócenia uwagi od nieprzyjemnej rozmowy. Sytuacja wokół zatrzymanych aktywistów w Hiszpanii oraz Assange’a jest omawiana w europejskich mediach, w kręgach politycznych, a jeśli chodzi o Assange’a – na sali sądowej w Wielkiej Brytanii. Rosja nadal produkuje pokazowe procesy przeciwko Aleksiejowi Nawalnemu.

3

Władimir Sołowjow: Czy wiedzieliście, że dyplomaci będą wydalani?

Siergiej Ławrow: Tak, wiedzieliśmy o tym.

Władimir Sołowjow: Nie było to zgrane z wizytą pana Borrella?

Siergiej Ławrow: Nie, oczywiście, że nie. Decyzję podjęto, gdy ustalono tożsamości dyplomatów, którzy brali udział w wiecach protestacyjnych.

Po pierwsze, wiece nie są nielegalne: konstytucja Rosji, artykuł 31, gwarantuje prawo do gromadzenia się na protesty. Po drugie, jest to powszechna praktyka i zgodna z Konwencją wiedeńską z 1961 roku, aby dyplomaci obserwowali procesy polityczne w kraju przyjmującym.Rosyjska telewizja wyemitowała nagranie z monitoringu, które faktycznie potwierdza, że dyplomaci jedynie obserwowali.

4

Siergiej Ławrow: Leonid Wołkow wielokrotnie publicznie mówił, że nie będą prosić o pozwolenie, tylko po prostu wyjdą na ulice. Samo w sobie jest to coś więcej niż tylko złamanie prawa; to działanie mające na celu upokorzenie państwa. Jeśli uważacie, że wychodzenie na ulice w tej sytuacji jest waszym zawodowym obowiązkiem, nie jesteście dyplomatami, lecz prowokatorami.

Władimir Sołowjow: Poza tym nikt jeszcze nie zniósł ograniczeń pandemicznych.

To trafna uwaga. Policja jednak nie próbowała dopilnować przestrzegania dystansu społecznego. Tysiące uczestników i postronnych osób stłoczono razem w małych przestrzeniach, autobusach i celach.

5

Władimir Sołowjow: Daliście im też pendrive’a, żeby byli na bieżąco z [protestami] odbywającymi się w Europie, prawda?

Siergiej Ławrow: Ten pendrive można aktualizować dosłownie codziennie.

„Whataboutism” znowu.Wiecami mogą być niezatwierdzone, ale udział w nich nie jest nielegalny.

6

Władimir Sołowjow: No cóż, domagają się nałożenia na nas sankcji, prawda?

Siergiej Ławrow: Tak, domagają się.

Władimir Sołowjow: Jestem jednym z tych, których chcą zobaczyć na liście sankcyjnej.

Siergiej Ławrow: Jesteś w dobrym towarzystwie.

Władimir Sołowjow: Dobre towarzystwo, rzeczywiście. Będę pierwszym dziennikarzem w historii, wobec którego zostaną nałożone sankcje.

Siergiej Ławrow: Niekoniecznie. To zależy od tego, co nazywasz sankcjami. Korespondenci RT i Sputnika nie mogą dostać akredytacji w Paryżu. Niedawno dowiedziałem się, że jedno z naszych mediów wniosło pozew przeciwko państwu za to, że nie pozwolono mu uczestniczyć w konferencji prasowej prezydenta Władimira Putina. Argumentowali, że zgodnie z prawem, jeśli spełnione są wszystkie wymagania, akredytacja musi zostać przyznana. Nie jestem świadomy tych niuansów, ale wiem, że tegoroczna konferencja prasowa odbywa się zgodnie z wymogami pandemicznymi. Faktem jest, że nawet bez żadnego koronawirusa RT i Sputnik, mimo bezpośrednich próśb do rządu francuskiego, odmówiono wstępu do Pałacu Elizejskiego.Oczywiście powinniśmy również mieć na uwadze sytuację ze Sputnikiem w Estonii, gdzie wszczęto postępowania karne przeciwko dziennikarzom.

Rosyjscy dziennikarze nie mają żadnych ograniczeń w pracy w Europie, kilka rosyjskich organizacji medialnych działa aktywnie w Brukseli oraz w państwach członkowskich UE. Jedną osobą z dziennikarskim doświadczeniem spośród 177 osób na liście sankcyjnej jest Dmitrij Kisielow, szef holdingu Rossija Siegodnia, który jest właścicielem kontrolowanego przez państwo i finansowanego przez państwo Sputnika. W niektórych państwach członkowskich UE Russia Today (RT) i Sputnik naruszyły krajowe przepisy lub zasady dotyczące licencjonowania.

7

Siergiej Ławrow: Problemy między nami a UE zaczęły się dawno temu. Wystawiali na próbę naszą cierpliwość i dobrą wolę. Kiedy w 2004 roku państwa bałtyckie i inne kraje Europy Wschodniej zostały przyjęte do UE, zapytaliśmy, czy są pewni, że te kraje są wystarczająco dojrzałe, by zostać przyjęte jako odpowiedzialni członkowie tego postępowego stowarzyszenia. Powiedziano nam, że oczywiście nadal mają pewne pozostałości fobii z czasów ich przeszłości w Związku Radzieckim, ale zapewniono nas, że gdy tylko staną się członkami UE i NATO, uspokoją się i nie będą już miały powodów do tych fobii. Nic takiego. Stało się dokładnie odwrotnie i stali się najbardziej gorliwymi rusofobami oraz naciskają na UE, by przyjmowała rusofobiczne stanowiska.W wielu kwestiach stanowisko UE dyktowane solidarnością jest kształtowane przez agresywną rusofobiczną mniejszość.

Krytyka UE wobec Rosji opiera się na działaniach Rosji, w tym na jej aktywnym podejściu polegającym na sianiu chaosu i wątpliwości. Rosja działa z naruszeniem prawa międzynarodowego wobec kilku państw sąsiednich, nielegalnie anektując części Ukrainy i Gruzji w ich międzynarodowo uznanych granicach oraz wspierając podmioty separatystyczne na Ukrainie i w Mołdawii. Rosja użyła wojskowych chemicznych środków bojowych na terytoriach obcych państw przeciwko opozycji politycznej oraz krytycznym głosom

8

Siergiej Ławrow: Myślę, że po prostu stanął im na drodze. Gdyby to nie był Nawalny, byłoby coś innego. Oczywiście był do tego dość poważnie przygotowywany, jeśli pomyśleć o przygotowaniach do osławionego filmu, co nie byłoby możliwe bez zgody władz niemieckich.

Władimir Sołowjow: Mówisz o danych osobowych z archiwów Stasi i fotografii Władimira Putina?

Siergiej Ławrow: Tak, o tym również.

Oświadczenie bez podstaw.Prowadzący rozmowę wskazuje na elementy filmu, w których pokazane są lata prezydenta Putina w byłych Niemczech Wschodnich, i sugeruje, że dostęp do archiwów Stasi stanowi dowód zaangażowania państwa niemieckiego. Archiwa są dostępne do badań i dla mediów.

9

Siergiej Ławrow: Niemcy były jednym z tych, którzy wskazywali na nas palcem, mówiąc, że żaden inny kraj nie mógł posiadać technologii produkcji Nowiczoka. Kiedy Bundeswehra znalazła w próbkach Nawalnego ślady substancji podobnej do Nowiczoka, zapytaliśmy ich, jak byli w stanie to ustalić, skoro sami mówili nam, że nigdy nie prowadzili takich badań. Brak odpowiedzi.

Wojskowi specjaliści w Niemczech potwierdzili obecność substancji z grupy „Nowiczok”. Ich ustalenia zostały potwierdzone przez niezależne laboratoria we Francji i Szwecji, a także przez laboratoria powiązane z Organizacją ds. Zakazu Broni Chemicznej (OPCW).

10

Siergiej Ławrow: Ale Niemcy, podobnie jak francuscy i szwedzcy eksperci, którzy rzekomo zostali poproszeni o podwójne sprawdzenie wyników niemieckich badań, oraz Sekretariat Techniczny Organizacji ds. Zakazu Broni Chemicznej (OPCW) nie przekazali nam żadnych informacji.Odmówili zrobienia tego.

Rosja odmówiła wszczęcia postępowania karnego w tej sprawie, a dowody powinny być udostępniane wyłącznie śledczym. Wspólny zespół śledczy open source Bellingcat/The Insider przeprowadził dochodzenie w sprawie próby zamachu i ustalił, że operację przeprowadził zespół funkcjonariuszy FSB.

11

Siergiej Ławrow: Proszę tylko zauważyć, że kwestią sporną nie jest Nawalny. To nie jest po prostu skoordynowana zachodnia kampania powstrzymywania Rosji, lecz kampania agresywnego powstrzymywania.

Bezpodstawne twierdzenie, przedstawione bez jakichkolwiek dowodów.

12

Siergiej Ławrow: Rozmawiałem z wieloma [zachodnimi] ministrami i innymi urzędnikami, a także z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego, którzy mówią, że nie podoba im się to, co robi Zachód.

Władimir Sołowjow: Boją się to powiedzieć?

Siergiej Ławrow: Oczywiście, że tak. Są związani z dolarem, inwestycjami i dziećmi, których studia za granicą są opłacane z pieniędzy, które tam trzymają. To mocno ogranicza zdolność elit do mówienia tego, co naprawdę myślą.

Jak w przypadku wielu złożonych kwestii, w różnych kontekstach słychać kilka głosów.Rosja ma głośnych zwolenników w mediach oraz w kręgach decyzyjnych, zarówno w UE, jak i w państwach członkowskich. Relacje z Rosją są tematem intensywnej debaty.

13

Siergiej Ławrow: Każda przyzwoita osoba może wyraźnie zobaczyć, co się dzieje. Wracając do tego, dlaczego chodzi o Nawalnego, a nie o cokolwiek innego — ta „sprawa”, w dzisiejszym rozumieniu, jest celowym działaniem. Data jego powrotu i data publikacji filmu czynią to aż nazbyt oczywistym. Ale spójrzcie: teraz, gdy jest fala ataków na Rosję, nikt nie mówi o „otruciu”. Mówią natomiast, że Nawalny został nielegalnie skazany i musi zostać uwolniony.

Fakt pozostaje faktem. Rosyjskie władze i służby zostały powiązane z tą sprawą. Osoby, jak również jeden podmiot odpowiedzialny za wykonanie i zaplanowanie przestępstwa, zostały zidentyfikowane przez śledztwo typu open source Bellingcat/The Insider. Aleksiej Nawalny przeżył próbę zamachu i wrócił do Rosji, by następnie — bez należytej podstawy — zostać uwięziony.

14

Siergiej Ławrow: Jestem pewien, że Stany Zjednoczone nie potrzebują, abyśmy mieli dobre relacje z Niemcami. To samo dotyczy krajów europejskich. Wielka Brytania też tego nie potrzebuje. Tak jak Zachód kiedyś nie potrzebował zjednoczonych Niemiec.Związek Radziecki był głównym zwolennikiem zjednoczonych Niemiec.

Bezpodstawne twierdzenie, jakoby państwa członkowskie UE, Wielka Brytania i USA utrudniały relacje między Rosją a Niemcami.

15

Siergiej Ławrow: Zachód był wtedy bardzo zaniepokojony i niechętnie zgodził się na ponowne zjednoczenie Niemiec. Działaliśmy w przekonaniu, że naród niemiecki ma prawo być jednym narodem, co jest jego historycznym przeznaczeniem jako narodu. Oto coś (co jest zabawne) o podwójnych standardach. Kiedy wspomniałem o tym na Monachijskiej Konferencji Bezpieczeństwa w 2015 roku i powiedziałem, że robiliśmy to wtedy świadomie, rozumiejąc aspiracje narodu niemieckiego, oraz podkreśliłem, że ważne byłoby, aby inne kraje traktowały ponowne zjednoczenie Krymu z Rosją mniej więcej w ten sam sposób – jako przejaw woli ludu. Na Krymie odbyło się referendum, ale w Niemczech referendum nie było.

Podział Niemiec był wynikiem powojennej okupacji przez mocarstwa alianckie. Krym był częścią Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Rosja dobrowolnie wystąpiła z ZSRR 12 czerwca 1990 roku, nie zgłaszając żadnych roszczeń do terytoriów innych republik Związku Radzieckiego. Od tego czasu Rosja kilkakrotnie w wiążących umowach międzynarodowych wyrażała poparcie dla integralności terytorialnej Ukrainy.W Memorandum Budapeszteńskim Ukraina przekazała swoją broń jądrową po uzyskaniu gwarancji od USA, Rosji, Wielkiej Brytanii i Francji. Jako państwo członkowskie ONZ oraz członek OBWE Rosja jest zobowiązana do poszanowania integralności terytorialnej innych suwerennych państw. Rosja i Ukraina miały dwustronne porozumienie gwarantujące Rosji dostęp do portu wojennego w mieście Sewastopol. Kreml naruszył wszystkie te porozumienia.

16

Władimir Sołowjow: W związku z tym rewizja wyników II wojny światowej oraz próba zrównania Związku Radzieckiego z nazistowskimi Niemcami.

Siergiej Ławrow: To prawda. Dość duża część ich elit realizuje tę politykę. Są ludzie, którzy chcą, aby Niemcy utraciły wszelką szansę na normalną współpracę z nami.

Decydująca rola narodu rosyjskiego w pokonaniu nazizmu jest bezspornym faktem. Nie wyklucza to faktu, że kierownictwo ZSRR umożliwiło agresję Hitlera poprzez pakt Mołotow–Ribbentrop oraz że kierownictwo ZSRR wykorzystało sojusz przeciwko nazizmowi do rozszerzenia swojego terytorium i po zakończeniu II wojny światowej okupowało państwa bałtyckie oraz zainstalowało reżimy komunistyczne w całej Europie Środkowej i Wschodniej.Żadne z pozostałych państw alianckich, które pokonały nazizm, nie wysuwało roszczeń terytorialnych wobec innych krajów.

17

Siergiej Ławrow: Sankcje donikąd nie prowadzą i nie mogą skutkować zmianą naszego kursu w zakresie obrony naszych interesów narodowych.

Władimir Sołowjow: Prowadzą one do konsolidacji naszego społeczeństwa.

Sankcje UE nie są celem samym w sobie; są jedynie ukierunkowanym narzędziem służącym zmianie postępowania i doprowadzeniu do wycofania się Rosji z naruszeń prawa międzynarodowego w związku z nielegalną aneksją Krymu i jej agresją przeciwko Ukrainie. UE nadal jest największym partnerem handlowym Rosji; prawie 40 procent rosyjskiego eksportu trafia do UE. Setki tysięcy Rosjan pracuje w obszarach biznesu bezpośrednio związanych z eksportem do UE. Rosja z kolei wprowadziła bezpodstawne sankcje wobec unijnych produktów rolnych i spożywczych, co ma negatywne konsekwencje dla rosyjskich konsumentów.

18

Wysoki Przedstawiciel UE do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa, jakkolwiek poważnie brzmiałby jego tytuł, nie ma pola manewru. Działa w bardzo ciasnych ramach.

UE jest unią 27 suwerennych państw.Rada Europejska określa ogólny kierunek polityczny i priorytety Unii Europejskiej oraz powierza Wysokiemu Przedstawicielowi zadanie kierowania wspólną polityką zagraniczną i bezpieczeństwa UE oraz znajdowania konsensusu między państwami członkowskimi. HRVP koordynuje również wspólne narzędzia polityki zagranicznej UE, takie jak rozwój, handel, polityka sąsiedztwa, pomoc humanitarna i reagowanie kryzysowe, w swojej roli jako wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej.

19

Siergiej Ławrow: Ukraina chce, aby porozumienia mińskie przestały istnieć.

Ukraina jest w pełni zaangażowana w realizację Porozumień Mińskich oraz w znalezienie politycznego i trwałego rozwiązania konfliktu we wschodniej Ukrainie. W pierwszą rocznicę paryskiego szczytu w formacie normandzkim (8 grudnia 2020 r.) prezydent Zełenski potwierdził gotowość Ukrainy do nowego etapu wycofania wojsk, rozminowania nowych obszarów, a także do kolejnej rundy wzajemnego uwolnienia zatrzymanych.

20

Władimir Sołowjow: Ale z jakiegoś powodu to znosimy. Z jakiegoś powodu nie możemy po prostu im powiedzieć, że jeśli nie zamierzają wypełniać porozumień mińskich, to my zdecydujemy o losie mieszkających tam Rosjan. To nasze prawowite prawo, by chronić interesy naszych rodaków.

Siergiej Ławrow: Chronimy ich.Nie tylko na Ukrainie, ale także w krajach bałtyckich i w innych państwach. To nie jest nawet bezradność ze strony UE. Uważam, że jest to świadoma polityka przymykania oczu na prześladowania Rosjan, czy to w mediach, czy wśród ludności rosyjskojęzycznej.

Rosyjskie media państwowe wielokrotnie i bezpodstawnie twierdzą, że dochodzi do naruszeń praw obywateli rosyjskich za granicą.

21

Władimir Sołowiow: Czy zmierzamy ku zerwaniu z UE?

Siergiej Ławrow: Uważamy, że bylibyśmy na to gotowi. Jesteśmy sąsiadami. Mówiąc zbiorowo, są naszym największym partnerem handlowym i inwestycyjnym. Wiele firm z UE działa tutaj; są setki, a nawet tysiące wspólnych przedsięwzięć. Kiedy biznes przynosi korzyści obu stronom, będziemy go kontynuować. Jestem pewien, że w sferze obronności staliśmy się w pełni samowystarczalni. Musimy osiągnąć tę samą pozycję także w gospodarce, aby móc działać odpowiednio, jeśli ponownie zobaczymy (widzieliśmy to nie raz), że sankcje są nakładane w obszarze, w którym mogą stwarzać ryzyko dla naszej gospodarki, także w najbardziej wrażliwych dziedzinach, takich jak dostawy części komponentów. Nie chcemy być izolowani od świata, ale musimy być na to przygotowani. Jeśli chcesz pokoju, szykuj się do wojny.

Twierdzenie o agresywnych planach UE jest bezpodstawne.Rosja powinna dotrzymywać swoich międzynarodowych zobowiązań i podjętych zobowiązań, ponieważ Rosja, tak jak każde inne państwo, podlega prawu międzynarodowemu. Naruszanie tych praw musi pociągać za sobą konsekwencje w międzynarodowym porządku opartym na zasadach. Reżimy sankcyjne są taką konsekwencją, wprowadzaną np. po nielegalnej aneksji Krymu przez Rosję i agresji przeciwko Ukrainie.

UE będzie nadal prowadzić dialog z rosyjskim społeczeństwem obywatelskim. UE będzie nadal utrzymywać otwarte drzwi dla rosyjskich studentów, turystów, inwestorów i dziennikarzy. UE będzie nadal wspierać społeczeństwo obywatelskie, kulturę, sport itp. oraz budować mosty między naszymi narodami i społeczeństwami. Unia Europejska będzie nadal monitorować naruszenia praw obywateli Rosji dokonywane przez Kreml oraz naruszenia wymierzone przeciwko sąsiadom Rosji.

Unia Europejska będzie również utrzymywać otwarte kanały dyplomatyczne dla kontaktów z władzami Rosji i kontynuować swoją politykę w ramach pięciu zasad przewodnich.

EDITS: Poprawiono literówki; punkty 5, 13 i 14 zredagowano dla większej jasności.