Otrucie Nawalnego: prokremlowskie ośrodki dezinformacji dominują w niemieckich mediach społecznościowych
Artykuły RT Deutsch są drugimi najczęściej udostępnianymi artykułami w niemieckich mediach społecznościowych. Gdyby nie jedno wiarygodne niemieckie medium, Der Spiegel, podmioty należące do Kremla zdominowałyby niemiecką cyfrową przestrzeń informacyjną pod dwoma względami: liczby opublikowanych artykułów oraz liczby uzyskanych interakcji w mediach społecznościowych.
Zeszłotygodniowy Przegląd Dezinformacji wykazał uderzające podobieństwa między przekazami dezinformacyjnymi rozpowszechnianymi w sprawach Skripala i Nawalnego. W przeglądzie z 2018 r. dotyczącym najczęściej udostępnianych w mediach społecznościowych artykułów związanych ze sprawą Skripala DFRlab stwierdził, że „treści z mediów należących do Kremla i prokremlowskich znacznie wyprzedzały media głównego nurtu i niezależne pod względem statystyk zaangażowania odbiorców.” Oznacza to, że artykuły z tych podmiotów zawierające narracje zaprzeczające zaangażowaniu rządu rosyjskiego w otrucie Siergieja Skripala otrzymywały większe zaangażowanie, a w konsekwencji szerszą dystrybucję w mediach społecznościowych. „Niskokosztowy, a jednocześnie wysokowpływowy charakter mediów społecznościowych czyni je użytecznym medium dla kremlowskiej wojny narracji”, którą — według ustaleń DFRlab — Rosja wygrywała.
Przenieśmy się do 2020 r.: EUvsDisinfo powtórzyło badanie dotyczące udziału prokremlowskiej komunikacji w środowisku informacyjnym w związku z otruciem Nawalnego.Jak tym razem poradziły sobie media prokremlowskie?
Między 14 sierpnia 2020 r. a 14 września 2020 r. w mediach społecznościowych w języku angielskim udostępniono około 9 400 artykułów o Nawalnym lub Nowiczoku, które łącznie wygenerowały ponad 4 miliony interakcji w serwisach Facebook, Twitter, Reddit i Pinterest – według narzędzia do analityki mediów społecznościowych Buzzsumo:
Rozwój relacjonowania w czasie pokazuje, że szczyty pod względem liczby artykułów i interakcji w mediach społecznościowych pokrywają się z najważniejszymi wydarzeniami od momentu otrucia Nawalnego: 20–21 sierpnia, gdy pojawiły się pierwsze informacje, oraz 2 września, gdy Niemcy oficjalnie ogłosiły, że Nawalny został otruty Nowiczokiem.
Żaden prokremlowski ani należący do Kremla portal nie znalazł się wśród 15 kanałów w języku angielskim, które wzbudziły największe zaangażowanie. W przeciwieństwie do 2018 r. ani jeden artykuł jakiegokolwiek takiego portalu nie trafił nawet do pierwszej setki najbardziej angażujących artykułów. Nie wynikało to z braku prób: cztery portale powiązane z Kremlem znalazły się wśród 15 portali, które udostępniły najwięcej artykułów.
W tym samym okresie opublikowano niemal 3000 niemieckich artykułów na temat otrucia Nawalnego, które zgromadziły ponad 680 000 interakcji w mediach społecznościowych.W niemieckim środowisku informacyjnym opublikowano więcej artykułów po tym, jak rząd Niemiec 2 września potwierdził otrucie.
Należące do Kremla RT Deutsch, a także Sputnik German były drugim i trzecim najbardziej aktywnym medium publikującym po niemiecku na temat sprawy Nawalnego; wyprzedzał je jedynie „Spiegel”. Oba media znalazły się również w pierwszej piętnastce pod względem zaangażowania. Artykuły RT Deutsch były drugimi najczęściej udostępnianymi artykułami w niemieckich mediach społecznościowych.Gdyby nie jeden niemiecki serwis, Spiegel, media należące do Kremla zdominowałyby niemiecką cyfrową przestrzeń informacyjną pod względem obu wskaźników: liczby opublikowanych artykułów ORAZ uzyskanych interakcji w mediach społecznościowych.
Bliższe przyjrzenie się najczęściej udostępnianym artykułom rysuje ogólny obraz dwóch światów medialnych: podczas gdy niemieckie media w neutralnym tonie przekazują aktualizacje dotyczące sprawy, prokremlowskie media i alternatywne blogi częściej udostępniały bardziej konfrontacyjne, oceniające i odwracające uwagę nagłówki.
Tylko dwa artykuły RT Deutsch znajdują się bezpośrednio w pierwszej dziesiątce, oba cytują wywiady z niemieckimi politykami opublikowane w innych gazetach i ujmują je zgodnie z ich stanowiskiem: krytyczny wobec Putina wywiad z niemiecką minister obrony Annegret Kramp-Karrenbauer („AKK”) jest określany jako „piskliwy” i „pozbawiony dowodów”, natomiast wywiad z Sarą Wagenknecht z partii „Die Linke” (Lewica) wzmacnia zarzuty o podwójne standardy niemieckiego rządu w odniesieniu do Arabii Saudyjskiej i USA.
Top 10 najczęściej udostępnianych niemieckich artykułów o otruciu Nawalnego (tytuły przetłumaczone automatycznie).
Nie widzimy dominacji prokremlowskich ani należących do Kremla mediów w Niemczech w 2020 roku w porównaniu z 2018 rokiem i sprawą Skripala.Możemy jednak zaobserwować wyraźne próby kontynuowania strategii „odrzucać, odwracać uwagę, zniekształcać i zniechęcać” przez kanały prokremlowskie i alternatywne.
Na przykład 16. najczęściej udostępniany artykuł po niemiecku (RT Deutsch z 3 września) twierdzi w nagłówku, że „Analiza próbek Nawalnego przy użyciu amerykańskiego spektrometru masowego nie ujawniła żadnych dowodów na obecność toksyn”. Choć artykuł wyjaśnia, że analiza odbyła się w Rosji, nagłówek może wprowadzać czytelników w błąd, sugerując, że przeprowadzono niezależną analizę. Liczne udostępnienia na Twitterze wykorzystywały ten krótki tekst jako dowód na spisek przeciwko Rosji.
Jednak w niemieckim środowisku informacyjnym bardziej rozpowszechnione niż odrzucanie wydawało się podejście „odwracać uwagę”. Poprzez łączenie niepowiązanych tematów lub stosowanie whataboutismu autorzy próbują skierować dyskusję w inną stronę niż omawiany temat. W jednym tweecie dziennikarz RT Deutsch wykorzystał lot Nawalnego do Niemiec, aby przypomnieć sprawę Juliana Assange’a. W innym „Chief Strategy Officer” RT Deutsch chce, by jego czytelnicy skupili się raczej na sprawach osób zaginionych na Ukrainie.
Żaden z tych dwóch przykładów autorstwa indywidualnych współpracowników RT Deutsch nie pojawia się na powyższych wykresach, jednak mając po ponad 100 retweetów każdy, również przyczyniły się do silnego wpływu i pozycji prokremlowskich narracji w niemieckim środowisku informacyjnym.
