Kryzysy w Afganistanie i na granicy litewsko-białoruskiej – dezinformacja na celowniku w tym tygodniu
Gdy społeczność międzynarodowa mierzy się z upadkiem Kabulu i w istocie całego Afganistanu w ręce Talibów, nastrój na antenach kontrolowanych przez państwo rosyjskich stacji telewizyjnych to schadenfreude. USA, według prowadzącego polityczny talk-show „60 minut”, stały się „państwem regionalnym” albo „uszkodzoną stacją benzynową”.
Kreml wciąż nie wypracował spójnej narracji na temat ostatnich wydarzeń w Afganistanie. Na razie komentarze płynące z Rosji znacznie się różnią: podczas gdy czeczeński przywódca Ramzan Kadyrow nazwał Talibów „amerykańskim projektem” i ostrzegał, by „przygotować się na najgorsze”, rosyjski ambasador w Afganistanie twierdził, że sytuacja w Kabulu była lepsza z Talibami niż z obecnie przebywającym na wygnaniu prezydentem Aszrafem Ghanim. Mimo to kremlowscy propagandyści skorzystali z okazji, by wskazać paralele między Afganistanem a Ukrainą.
Prowadzący i goście programu „60 Minutes” w kontrolowanym przez państwo kanale Rossija 24 z radością udostępniali wstrząsający obraz z lotniska w Kabulu, przerobiony na mem o Ukrainie, twierdząc, że amerykańscy „protegowani” na Ukrainie będą musieli uciekać z kraju jak prezydent Afganistanu Aszraf Ghani.Odwołując się do jednego z najbardziej prominent pro-Kremlin disinformation tropes, prowadzący program dodał, że ukraińscy „naziści” byli odpowiednikiem talibów.
Hiszpańska edycja Sputnika zasugerowała również, że USA celowo zasiały chaos w Afganistanie, aby osłabić Chiny i Rosję.
Podczas gdy świat zmaga się z sytuacją humanitarną w Afganistanie i potencjalnym wzrostem napływu uchodźców, migracja była także tematem w mediach prokremlowskich. Jednak uwaga nie skupia się na Afganistanie, lecz na Litwie i Białorusi.
Dezinformacja jako element ataku hybrydowego
W ostatnich tygodniach Litwa odnotowała bezprecedensowy wzrost liczby przyjazdów nielegalnych migrantów z Bliskiego Wschodu i Afryki, wjeżdżających do kraju przez granicę z Białorusią. Litewscy i europejscy urzędnicy bezpośrednio powiązali tę sytuację z działaniami reżimu Alaksandra Łukaszenki, który uczynił z trudnego położenia migrantów i uchodźców narzędzie nacisku w odpowiedzi na sankcje UE wymierzone w jego reżim. (Więcej na ten temat: śledztwa Litewskiego Nadawcy Publicznego, Dossier Center oraz Der Spiegel dotyczące tego, jak Mińsk opracował międzynarodowy proceder przemytu migrantów).Ministrowie obrony państw bałtyckich określili sytuację jako „atak hybrydowy” przeciwko UE i NATO, a dezinformacja jest jego kluczowym elementem.
Zarówno białoruskie media kontrolowane przez państwo, jak i media prokremlowskie próbowały przedstawiać Litwę, a przez to także UE, jako nieludzką w swoim postępowaniu wobec migrantów, twierdząc, że byli oni przetrzymywani w obozach koncentracyjnych, oraz że „nazistowski Zachód” traktował migrantów jak bydło. „Belarus Today”, organ Administracji Prezydenta Białorusi i jeden z głównych ośrodków propagandowych w kraju, posunął się nawet do sugestii, że Litwa może stanąć w obliczu islamistycznych ataków terrorystycznych w odpowiedzi na swoje „jawnie faszystowskie działania”. Podobne twierdzenia pojawiały się również w białoruskiej telewizji kontrolowanej przez państwo.
Aby jeszcze bardziej wzmocnić zarzuty rzekomego złego traktowania migrantów, białoruskie media kontrolowane przez państwo wraz z białoruskimi urzędnikami sięgnęły po taktyki manipulacyjne, które widzieliśmy wcześniej we wschodniej Ukrainie. Fałszywe komunikaty wraz ze spreparowanymi lub zmanipulowanymi nagraniami są regularnie publikowane, oskarżając litewskich funkcjonariuszy straży granicznej o ranienie migrantów lub o nieudzielenie im niezbędnej opieki. (Litewska Państwowa Służba Ochrony Granicy regularnie obala takie przekazy, udostępniając faktyczne nagrania wideo).Niektóre z tych fałszywych przekazów przedostały się do pośrednich mediów, które szerzą prokremlowską dezinformację w Europie. Wszystko to naśladuje wcześniejsze niesławne próby prokremlowskich mediów oczerniania Ukrainy poprzez publikowanie fałszywek o zabitych, a nawet ukrzyżowanych dzieciach w Donbasie.
Warto zauważyć, że zmanipulowany wyraz troski o dobrostan migrantów pozostaje w wyraźnym kontraście do wcześniejszych prokremlowskich doniesień dezinformacyjnych związanych z migracją. Od lat prokremlowskie kanały dezinformacyjne rozpowszechniają i nagłaśniają poniżające przekazy o migrantach i uchodźcach przybywających do Europy, dążąc do podsycania nienawiści i podziałów.
Teraz, dostosowując się do obecnego kontekstu, prokremlowskie media dążą do siania podziałów w Europie, oskarżając UE o pomoc Litwie i Polsce kosztem innych państw członkowskich – wszystko to w rzekomej próbie wywarcia presji na Mińsk.
W przewrotnym świecie dezinformacji to Zachód rzekomo próbuje wypychać „tysiące nielegalnych imigrantów na Białoruś” i obmyśla wciąż nowe intrygi przeciwko Mińskowi.W rzeczywistości jednak zarówno białoruskie media kontrolowane przez państwo, jak i media prorosyjskie robią wszystko, aby chronić reżim, który nie tylko prowadzi represje wobec własnej ludności, ale także wykorzystał migrację jako broń do celów politycznych.
