2019: Kolejka górska dezinformacji
Wysokie wzniesienia, strome spadki, ostre zakręty – wejście do świata prokremlowskiej dezinformacji czasem sprawia, że człowiek ma wrażenie, iż wszystko stoi na głowie, zdecydowanie nie tam, gdzie powinno być. Wyruszmy w podróż przez rok 2019, podczas której doświadczymy wszystkich typowych objawów przejażdżki kolejką górską – od czystej rozrywki po poczucie niepewności. Wskakuj!
Czy wiesz, że wielu Amerykanów chciało, aby Święty Mikołaj stał się kobietą lub był neutralny płciowo? Nie? I bardzo dobrze, bo to nie była prawda. Jednym z pierwszych przypadków dezinformacji, które odnotowaliśmy w tym roku, była informacja o sondażu, w którym rzekomo 27% Amerykanów oczekiwało zmiany płci Świętego Mikołaja. To, o czym jednak zapomniały wspomnieć dezinformujące media, to fakt, że liczba ta pochodziła z nieistotnego statystycznie internetowego badania przeprowadzonego w celach rozrywkowych.
Był to dość klasyczny przypadek manipulowania liczbami i wyolbrzymiania sprawy. Na tę taktykę natknęliśmy się w tym roku wiele razy, także w przypadku od dawna znanych tematów. Ale to nie jest przejażdżka saniami; teraz jesteśmy na kolejce górskiej. Zapnij pas, przyspieszamy!
Jedną z dużych fal dezinformacji, w której zastosowano tę metodę, była kwestia migracji, zwłaszcza w związku z Globalnym Paktem ONZ w sprawie Migracji. Niektórym krajom, takim jak Gruzja, „Zły Zachód” miał grozić, by przyjęły fale migrantów.Inne kraje, takie jak Niemcy, przedstawiano jako „siedlisko” public disorder, robberies and rapes. Gdy pod koniec roku gorąca dyskusja wokół dokumentu ONZ zaczęła przygasać, prorosyjskie media powróciły do swoich zwyczajowych metod, mieszając narracje dezinformacyjne o tym, że środki na wsparcie dzieci są przekierowywane do migrantów zamiast do dzieci, z straszeniem „strefami no-go” w krajach europejskich oraz wieloma innymi. Jednak nagroda za najbardziej absurdalny przypadek w tej sprawie musiałaby przypaść twierdzeniu, że szwedzkie władze zainwestują w stronę internetową uczącą migrantów, jak have sex with Swedish women — podczas gdy w rzeczywistości dostarcza ona informacji o seksie, planowaniu rodziny i zdrowiu. Jeśli zaczynasz czuć mdłości, na tym etapie naszej podróży jest to zrozumiałe.
Im Osten nichts Neues
Jak pisaliśmy w styczniu 2019, Ukraina była w ubiegłym roku nieustannie na celowniku kremlowskiej dezinformacji i wygląda na to, że w tym roku również tam pozostanie. Najwyraźniej mieliśmy rację — Ukraina pozostała najczęstszym celem prorosyjskich kampanii dezinformacyjnych. Nie było prawie żadnych niespodzianek, jeśli chodzi o stosowane narracje.Próby wybielania zaangażowania wojsk i uzbrojenia Rosji we wschodniej Ukrainie, przedstawiania nielegalnej aneksji Krymu jako demokratycznego referendum, obwiniania Zachodu o wywołanie protestów Euromajdanu oraz agresywnego forsowania narracji o tym, że faszyści rzekomo rządzą praktycznie wszystkim na Ukrainie — wszystko to pojawiło się w tym roku, a my obaliliśmy to ponownie.
Podobnie niewiele zmieniło się w kampanii dezinformacyjnej skoncentrowanej na zestrzeleniu lotu MH17, do którego doszło w czerwcu 2014 r. Pięć lat kłamstw później prorosyjskie, prokremlowskie media wciąż powtarzają te same przekazy o braku dowodów na zaangażowanie Rosji i próbują zrzucić winę na Ukrainę, mimo solidnego materiału dowodowego z międzynarodowego śledztwa.
Nawet kolejka górska czasem musi zwolnić, zanim dotrze do kolejnego wzniesienia. A ponieważ w 2018 roku prokremlowskie media mozolnie wspinały się po zboczu dezinformacji wymierzonej w Siergieja Skripala, otrucie jego i jego córki Julii oraz śledztwo, które jednoznacznie wykazało odpowiedzialność Rosji, wydawało się, że osiągnęły szczyt swoich możliwości manipulacyjnych, gdy naliczyliśmy ponad 150 fałszywych narracji na temat sprawy Siergieja Skripala rok po otruciu.A potem potoczyło się to w dół po równi pochyłej: wielokrotnie oskarżali Wielką Brytanię i kraje zachodnie, które wyraziły poparcie dla wyników brytyjskiego śledztwa, o rusofobię. To najczęstszy zarzut używany przez aktorów prokremlowskich, gdy konfrontuje się ich z dowodami — czy to w sprawie Skripala, zagranicznej i polityki wojskowej różnych państw, działań UE i NATO, oraz nie tylko.
„Argument” rusofobii wykorzystano w tym roku w kontekście ważnych rocznic historycznych. Trzymajcie się mocno, bo wykonujemy ostry skręt w stronę 1939 roku, gdzie — według prokremlowskich mediów — pakt Mołotow–Ribbentrop oraz jego tajny protokół dotyczyły jedynie nieagresji, a nie podziału Europy na strefy wpływów nazistowskich Niemiec i sowieckiej Rosji; gdzie państwa bałtyckie przystąpiły (sic!) do ZSRR zgodnie z prawem międzynarodowym (a Litwa nawet skorzystała na pakcie!); i gdzie to Polska rozpoczęła II wojnę światową.Przejażdżki kolejką górską potrafią czasem być równie przerażające jak te zwodnicze narracje – ale na szczęście obaliliśmy je wszystkie, więc kliknij w linki podane powyżej i możemy jechać dalej.
Jazda do góry nogami
Uważaj, bo gdy wkraczamy do krainy marionetek, Twoje poczucie równowagi może zostać poważnie zaburzone: kraje (Ukraina, Polska, Niemcy i inne) albo media lub think-tanki albo aktywiści kontrolowani przez USA lub NATO, albo przez Zachód czy jego wpływowe grupy lobbingowe.
Bardzo interesującym przykładem jest UE, która od dawna jest stałym celem rosyjskiej dezinformacji. W tym roku nacisk położono na wybory do Parlamentu Europejskiego. Źródłom prokremlowskim udało się przedstawić UE zarówno jako dręczyciela, jak i ofiarę. Z jednej strony do przestrzeni informacyjnej wrzucano narracje o nazistowskich korzeniach UE oraz o tym, że UE kolonizuje i/lub korumpuje swoje państwa członkowskie. Przekaz był jasny: UE jest zła, a jej obywatele powinni trzymać się z dala od jakichkolwiek związków z nią. Z drugiej strony ta sama UE była przedstawiana jako słaba i pozbawiona jakiejkolwiek władzy czy wpływu, a wybory – jako oszustwo.Choć są ze sobą sprzeczne, wszystkie te narracje miały ten sam cel: zniechęcić Europejczyków do głosowania. Na szczęście dla europejskiej demokracji próby te okazały się skrajnie nieskuteczne.
Nie opuszczając jeszcze krainy marionetek, kolejka górska zabiera nas następnie do innych narracji wykorzystywanych w ramach tego parasola tematycznego. Kryzys klimatyczny również w tym roku trafił na pierwsze strony gazet, wraz z historiami zarówno dobrze znanymi – takimi jak te kwestionujące udział człowieka w jego powstaniu, a nawet samo jego istnienie! – jak i nowymi, skupionymi głównie na Grecie Thunberg. Aktywistka klimatyczna stała się obiektem prymitywnej kampanii dezinformacyjnej, próbującej przedstawić ją z jednej strony jako ofiarę „zielonej wiary”, a z drugiej jako zagrożenie dla świata.
Dezinformacyjna kolejka górska nie jest karuzelą, kręcącą się i obracającą, czasem wykorzystującą te same narracje przez lata. To długofalowa gra mająca zniekształcić debatę publiczną, odwoływać się do podstawowych emocji i manipulować naszymi umysłami. Niemniej, niezależnie od tego, czy robi się niedobrze, czy nie, zespół EUvsDisinfo jest zawsze gotowy jechać kolejką górską razem z tobą i pomóc ci zachować ostry fokus.
A tak przy okazji, pierwsze wynalazki, które utorowały drogę nowoczesnym kolejkom górskim, miały postać lodowych pagórków i uważa się, że wywodzą się z Rosji. Zbieg okoliczności? Zdecydowanie.Ale zabawny.
Życzę spokojnych Świąt Bożego Narodzenia bez dezinformacji!
