COVID-19 bez niezależnego dziennikarstwa
Wyobraź sobie kryzys związany z koronawirusem bez dziennikarzy, którzy relacjonują wydarzenia i pociągają władze do odpowiedzialności.
Taka rzeczywistość istnieje: w Rosji dziennikarka „Nowej Gaziety”, Jelena Milaszyna, została najpierw pobita; następnie zagrożona przez przywódcę rosyjskiego regionu Czeczenii; odmówiono jej wsparcia i wreszcie z witryny internetowej gazety usunięto artykuł o COVID-19 opatrzony jej nazwiskiem, po żądaniu rosyjskich władz federalnych.
„Śmierć z powodu koronawirusa to mniejsze zło”
Sprawę Jeleny Milaszyny można śledzić po angielsku dzięki newsletterowi „Nowej Gaziety”, który opisał fizyczny atak na nią i prawniczkę Marinę Dubrowninę w lutym; groźby czeczeńskiego przywódcy Ramzana Kadyrowa w publicznym wystąpieniu wideo w kwietniu; oraz nakaz rosyjskiego rządu usunięcia artykułu, który wywołał wściekłość Kadyrowa.
Usunięty obecnie artykuł w „Nowej Gaziecie”, „Śmierć z powodu koronawirusa to mniejsze zło”, (zarchiwizowana rosyjska wersja została zachowana tutaj) opisuje, jak obywatele objęci lockdownem COVID-19 w Czeczenii ukrywają fakt, że są chorzy, z obawy przed represjami ze strony władz, które porównały ich do „terrorystów”.
„Nowa Gazieta” zareagowała oświadczeniem zatytułowanym „To nie decyzja redakcyjna: Prokuratura Generalna zażądała zablokowania artykułu w Nowej [Gazecie], który był„krytykowana przez Ramzana Kadyrowa” (zob. górne zdjęcie).
Elena Milaszyna po ataku na nią w lutym. Zdjęcie: Facebook/Nowaja Gazieta.
Po apelach o wsparcie dla pani Milaszyny i „Nowej Gaziety” rzecznik Kremla odrzucił groźby Kadyrowa jako „dość emocjonalne”, dodając, że „z drugiej strony obecna sytuacja [z koronawirusem] jest bardzo emocjonalna”.
Reakcje międzynarodowe i krajowe
Społeczność międzynarodowa zareagowała stanowczymi słowami poparcia dla Eleny Milaszyny, w tym oświadczeniami UE oraz przedstawiciela OBWE ds. wolności mediów; podobnie uczyniły organizacje pozarządowe zajmujące się prawami człowieka, wśród nich Human Rights Watch.
Мы обеспокоены сообщениями об угрозах в адрес журналистки Е. Милашиной. Мы призываем 🇷🇺 власти обеспечивать безопасность журналистов, которые выполняют свою работу. Свобода прессы – основа демократического государства и должна соблюдаться особенно в это непростое время.
— Евросоюз (@EUinRussia) April 17, 2020
Delegatura UE w Rosji zatweetowała: „Jesteśmy zaniepokojeni doniesieniami o groźbach wobec dziennikarki E. Milaszyny. Wzywamy władze rosyjskie do zapewnienia bezpieczeństwa dziennikarzom wykonującym swoją pracę.Wolność prasy jest fundamentem demokratycznego państwa i musi być respektowana, zwłaszcza w tym trudnym czasie”.
Europejska Federacja Dziennikarzy zgłosiła tę sprawę na Platformę Rady Europy na rzecz Ochrony Dziennikarstwa, a ponad 100 rosyjskich działaczy na rzecz praw człowieka, polityków, naukowców i artystów poparło Milaszinę w publicznym oświadczeniu.
Dziennikarstwo jako przeciwieństwo dezinformacji
Dziennikarstwo można postrzegać jako stojące w fundamentalnej opozycji do dezinformacji: gdy dziennikarstwo jest osłabiane, dezinformacja ma większe szanse zdominować przekaz.
Dziennikarstwo może również bezpośrednio kwestionować dezinformację: duża część pracy wykonywanej w celu ujawniania prokremlowskiej dezinformacji – np. na temat zestrzelenia lotu MH17; ataku na Skripala w Salisbury oraz sytuacji w nielegalnie zaanektowanym Krymie – jest prowadzona przez niezależnych dziennikarzy śledczych z Rosji i Ukrainy.
On #WorldPressFreedomDay, meet eight independent journalists from Russia and Ukraine who challenge pro-Kremlin #disinformation #WPFD2020
Thread (1/9) https://t.co/rpqNPENAVq pic.twitter.com/Z5v59BeArK
— EUvsDisinfo (@EUvsDisinfo) May 3, 2020
Nawet najbardziej demokratyczny rząd nie jest w stanie samodzielnie przeciwstawiać się dezinformacji.Dziennikarstwo powinno nie tylko korzystać z uniwersalnej wartości wolności; dziennikarstwo posiada unikalny klucz, który jest potrzebny każdemu społeczeństwu, które chce podtrzymywać i rozwijać przejrzystość, krytyczne myślenie oraz świadome debaty polityczne.
Jeśli chcesz wesprzeć Elenę Milashinę i jej dziennikarskich kolegów oraz śledzić ich pracę, zasubskrybuj anglojęzyczny newsletter „Nowej Gaziety”, Russia, Explained.
Kliknij ten link, aby zobaczyć inne artykuły EUvsDisinfo dotyczące „Nowej Gaziety” i pracy jej dziennikarzy.
Górny obraz: zrzut ekranu z „Nowej Gaziety”.
AKTUALIZACJA 9 maja 2020: 8 maja rosyjskie władze pozwoliły „Nowej Gaziecie” opublikować ocenzurowaną wersję artykułu Eleny Milashiny „Śmierć z powodu koronawirusa jest mniejszym złem”. Fragment artykułu został zastąpiony czarnym kwadratem. Na swoim koncie na Facebooku Elena Milashina skomentowała, że „oskarżenia o bezczelne kłamstwa okazały się bezczelnym kłamstwem”.
