Dezinformacja w 2020 roku: najbardziej kompromitujące momenty
Demokracja ze swojej natury jest krytyczna. Sprzeciw, kwestionowanie i debata są kluczowymi elementami dyskursu publicznego w demokratycznym społeczeństwie. Każde stwierdzenie, idea, sugestia jest — i powinna być — przez nas, obywateli, podważana, sprawdzana, weryfikowana, wnikliwie analizowana. Dezinformacja działa jak trucizna dla systemu demokratycznego. Kłamstwa są wstrzykiwane do demokratycznego dialogu, strasząc i dezorientując; tworząc niezadowolenie.
O tej porze roku tradycyjnie podsumowujemy miniony rok zestawieniem niezgrabnych pomyłek z prokremlowskich ośrodków dezinformacji.
-
Uprzejmy truciciel
Sprawa Nawalnego jest oczywiście dużym upokorzeniem dla państwa rosyjskiego. Nie sam atak, rzecz jasna; Kreml nie zawahałby się przed podjęciem radykalnych działań, lecz fakt, że państwowi zabójcy ponoszą porażkę, zostawiają dowody i demonstrują wyraźny brak profesjonalizmu. W grudniu Aleksiej Nawalny zadzwonił do jednego z funkcjonariuszy FSB zaangażowanych w atak na niego, udając przełożonego. Funkcjonariusz FSB zlekceważył wszelkie możliwe środki bezpieczeństwa i uprzejmie próbował zadowolić rzekomego szefa, przyznając się do zbrodni i dzieląc się szczegółami tego, jak zamach został zaplanowany, przeprowadzony — i jak się nie powiódł.W ten sposób funkcjonariusz FSB nie tylko potwierdził dowody na atak rosyjskich służb państwowych na Nawalnego; jego gotowość do „śpiewania” przed nieznanym przełożonym pokazała również tradycje ślepej służalczości i protekcjonalności w rosyjskich strukturach państwowych.
-
Podła szczepionka
COVID-19 dominował w światowych wiadomościach przez cały rok, tak jak dominował w strumieniu dezinformacji. EUvsDisinfo od stycznia 2020 r. wykrył ponad 700 przypadków dezinformacji na temat pandemii, ale przypadki dotyczące szczepionek wyróżniają się jako szczególnie kłopotliwe. Na wczesnych etapach pandemii media prokremlowskie schlebiały antyszczepionkowcom i wyznawcom teorii spiskowych, by następnie wykonać zwrot o 180 stopni i przejść do kampanii marketingowej rosyjskiej szczepionki Sputnik V. Konkurencję wyśmiewano jako „szczepionki małpie”, dopóki brytyjsko-szwedzka AstraZeneca nie zaprosiła do współpracy w sprawie łączenia szczepionek. Od tamtej pory ani słowa o małpach.
Laureat Oscara, reżyser Nikita Michalkow chciał pokazać, że obrazy z masowych demonstracji przeciwko Alaksandrowi Łukaszence na Białorusi były jedynie komputerowo wygenerowanymi obrazami.Więc jego program telewizyjny zawierał pewne sfabrykowane obrazki, a następnie wyemitował je jako dowód fałszerstwa.
Świat nie mógł powstrzymać się od śmiechu z Alyaksandra Łukaszenki, nielegitymowanego prezydenta Białorusi, kiedy udostępnił prymitywnie sfałszowany zapis przechwyconej rozmowy, rzekomo pomiędzy niemieckimi i polskimi oficerami wywiadu, knującymi zmianę reżimu na Białorusi i narzekającymi, że Łukaszenko jest „twardym orzechem do zgryzienia”.
Władimir Sołowjow jest jedną z czołowych postaci w Rosji, jeśli chodzi o szerzenie dezinformacji. W programie telewizyjnym zaprezentował materiały wizualne, rzekomo z walk w Górskim Karabachu, lecz w rzeczywistości pochodzące z gry wideo Arma3.Gra, wydana 7 lat temu, musi być naprawdę wielkim hitem na Kremlu, skoro została już wykorzystana w 2018 przez rosyjskie Ministerstwo Obrony jako rzekome autentyczne nagrania z Syrii.
Armeński prokremlowski portal dezinformacyjny popada w delirium wróżbiarskie, doszukując się „dowodów” na udział „Illuminatów” w wojnie o Górski Karabach w teledysku Lady Gagi. To podejście; ultra‑szczegółowa analiza „znaków” jest regularnie stosowana nie tylko przez małe media w Armenii, ale także przez największy rosyjski dziennik, Komsomolską Prawdę, corocznie poszukującą „przepowiedni” na okładce „The Economist”.
Kilku głośnych członków rosyjskiego parlamentu, Dumy, było historycznie niezawodnymi producentami dezinformacji, dzielnie podążając za paradygmatem bzdur i skrupulatnie zajmując przestrzeń informacyjną.Byliśmy świadkami, jak rosyjscy ustawodawcy przedstawiali kłamstwa takie jak „Duńskie burdele dla zoofilów” oraz „USA atakują Rosję bronią klimatyczną”.
Dezinformacja jest częścią ogólnej ambicji przejęcia kontroli nad przestrzenią informacyjną. Jeśli kłamstwo nie wystarcza, następnym krokiem jest uciszenie uczestników debaty publicznej albo zamknięcie mediów, a nawet samej przestrzeni, w której informacje są udostępniane. Tę ostatnią metodę zademonstrowano w listopadzie 2020 r., gdy policja w Petersburgu przeprowadziła nalot i zamknęła kawiarnię za naruszenie zasad sanitarnych. Właściciel lokalu, Café Zoom, jest przekonany, że władze w rzeczywistości chciały zamknąć festiwal LGBTI, organizowany online na platformie wideokonferencyjnej Zoom.
EUvsDisinfo odnotowało smutny jubileusz w listopadzie 2020 r., gdy dodaliśmy do naszej bazy danych 10 000. przypadek. 10 000 przypadków dezinformacji – fałszywych stwierdzeń, mających wyrządzić szkodę. 10 000 przypadków, mających na celu oszukać, zniekształcić i wywołać niezadowolenie.Około 700 przypadków dezinformacji na temat koronawirusa – wszystkie z zamiarem przestraszenia odbiorców, zasiania wątpliwości co do działań podejmowanych przez rządy krajowe, organizacje międzynarodowe oraz urzędników służby zdrowia. Dezinformacja może zabijać.
Brak przyzwoitości
Nagłówek tego corocznego przeglądu sugeruje, że pomyłki mogłyby być „żenujące”. Moglibyśmy śmiać się z prymitywnych, przejrzystych kłamstw, dopóki nie przypomnimy sobie, że Alaksandr Łukaszenka jest brutalnym dyktatorem, rozprawiającym się z pokojowymi protestującymi przy użyciu nadmiernej przemocy. Moglibyśmy parsknąć na prymitywne pomysły o „pociągających za sznurki”, dopóki nie zobaczymy stojących za nimi antysemityzmu i homofobii. Chichoczemy z memów o FSB, otruć bieliznę Aleksieja Nawalnego, dopóki nie przypomnimy sobie, że była to zakrojona na szeroką skalę, ambitna i drobiazgowo zaplanowana próba zamachu, która nie powiodła się wyłącznie dzięki profesjonalizmowi pilotów lotu Nawalnego, decydujących się na awaryjne lądowanie, oraz personelu medycznego w Omsku, który rozpoznał objawy zatrucia i zastosował właściwe leczenie.
Najbardziej żenującą częścią wspomnianych wyżej pomyłek jest brak skruchy. Członkowie rosyjskiego parlamentu nie wstydzą się powtarzać starych kłamstw, jeśli uważają, że mogą na tym coś zyskać.Kremlowscy „dziennikarze” nie widzą sensu w poprawianiu błędów; ani Michalkow, ani Sołowjow nie mieli przyzwoitości przeprosić za wprowadzanie swoich odbiorców w błąd. Nielegalny przywódca państwa nielegalnie fabrykuje dowody bez wahania i wykorzystuje do tego media kontrolowane przez państwo. Przedstawiciele rosyjskiego państwa z dumą sugerują, że Rosja z pewnością zabija ludzi — byle tylko nie pudłować.
Zażenowanie sugeruje istnienie moralności i zasad. Kłamstwa, fałszerstwa i bzdury są częścią zaciekłego ataku na demokrację.
