Rysunek tygodnia: 919
StopFake jest – jak sugeruje nazwa – projektem medialnym, który stara się powstrzymywać „fake newsy” i dezinformację. Wśród innych podmiotów działających w obszarze przeciwdziałania prokremlowskiej dezinformacji StopFake ma szczególny status.
Od swojego początku w Kijowie w 2014 roku StopFake koncentruje się na demaskowaniu dezinformacji wymierzonej w ojczyznę zespołu, Ukrainę. Po rewolucji na Ukrainie w 2014 roku Kreml systematycznie wykorzystywał dezinformację jako część swojej trwającej agresji przeciwko temu krajowi; dlatego Ukraina miała szczególnie intensywne doświadczenia z problemem dezinformacji oraz – w dużej mierze dzięki StopFake – wyjątkowo bogate doświadczenie w przeciwdziałaniu tej formie wojny hybrydowej w realnym życiu.
Teraz zespół StopFake znalazł czas, aby spojrzeć wstecz i przeanalizować pierwsze trzy lata swojej działalności w latach 2014–2017; okres, w którym zespołowi udało się zidentyfikować, zdemaskować i przeanalizować łącznie 919 indywidualnych przypadków prokremlowskiej dezinformacji wymierzonej w Ukrainę.
Skupienie się na źródle
Kluczowym elementem wniosków z oceny StopFake jest ilościowe określenie źródeł dezinformacji.Które redakcje najbardziej systematycznie rozpowszechniały dezinformację wymierzoną w Ukrainę?
Prawdopodobnie nie będzie to żadnym zaskoczeniem, że medium rozpowszechniające najwięcej antyukraińskiej dezinformacji okazuje się być własnym medium Ministerstwa Obrony Rosji – Zvezda (co tłumaczy się jako Gwiazda). Opisaliśmy Zvezdę i jej miejsce na rosyjskiej scenie medialnej w osobnym artykule tematycznym.
Fakt, że Zvezda zajmuje pierwsze miejsce, ilustruje związek między rosyjskimi operacjami wojskowymi przeciwko Ukrainie (aneksją Krymu, konfliktem na wschodzie kraju) a walką o serca i umysły, w której Kreml uczynił dezinformację bronią, wykorzystując takie media jak Zvezda.
Grafika autorstwa StopFake przedstawiająca najczęstsze źródła antyukraińskiej dezinformacji w latach 2014–2017.
StopFake zidentyfikował również inne kontrolowane przez państwo rosyjskie media jako rozpowszechniające duże ilości dezinformacji na temat Ukrainy. Wśród nich są: agencja informacyjna RIA Novosti; duże kanały telewizyjne, takie jak Rossiya 24, Rossiya 1, NTV i Channel 1 (po rosyjsku: Pervy Kanal), a także, rzecz jasna, RT (Russia Today).
Rosyjskie medium skoncentrowane na sprawach ukraińskich, Ukraina.ru, również miało dużą liczbę przypadków dezinformacji.Ukraina.ru jest częścią należącej do Kremla grupy medialnej Rossiya Segodnya, w której znajdziemy także RIA Novosti oraz międzynarodowy kanał propagandowy Sputnik.
StopFake wyznacza trendy
Dzięki swojemu szczególnemu doświadczeniu w zakresie problemu dezinformacji oraz wczesnej reakcji na niego, StopFake wyznaczył kierunek dla szeregu powiązanych inicjatyw, które pojawiły się po uruchomieniu StopFake.
Celem tego rodzaju działań jest zwiększanie świadomości problemu dezinformacji, tak aby krytyczne myślenie odbiorców zostało wzmocnione następnym razem, gdy zetkną się z jednym ze źródeł rozpowszechniających dezinformację.
