Wszystko spokojnie na newsfroncie? Część 2
Obchodzenie bana przez Wikipedię
Powiązane z szerzącymi dezinformację stronami internetowymi SouthFront i NewsFront konta na Facebooku zostały usunięte w zeszłym roku. Jednak strony te i tak zdołały przyciągać odwiedzających — czy to poprzez maskowanie linków, czy też przeciskając się na Wikipedię.
W pierwszej części badania EUvsDisinfo pokazaliśmy, że przeprowadzony w zeszłym roku takedown na Facebooku tylko w marginalnym stopniu wpłynął na ogólny ruch na dwóch stronach szerzących dezinformację: SouthFront i NewsFront. W drugiej części przyglądamy się różnym sposobom, w jakie strony te próbowały obejść ban.
Strategie obchodzenia usunięcia
Wygląda na to, że zarówno SouthFront, jak i NewsFront podejmowały działania, aby obejść ban.
Badania GMF — Alliance for Securing Democracy — oraz Institute for Strategic Dialogue koncentrowały się na strategiach stosowanych przez NewsFront w celu ominięcia usunięcia. Jedną z nich było „mirroring”, polegające na stworzeniu sieci stron internetowych identycznych pod względem treści i formy — w tym zdjęć i innych materiałów wizualnych — z oryginalną stroną NewsFront, lecz wykorzystujących niepozorne nazwy domen. Dzięki temu linki do stron lustrzanych nadal mogły być udostępniane w mediach społecznościowych na całym świecie, mimo że strona NewsFront została zablokowana na Facebooku.NewsFront poszedł jeszcze dalej w swoich działaniach, uruchamiając sieć internetowych person, które na swoich fałszywych profilach udostępniały wyłącznie treści z witryn lustrzanych NewsFront. Jak wykazał Alliance for Securing Democracy, sieć ta miała potencjał dotarcia do ponad 3,4 mln osób w siedmiu językach (bułgarskim, francuskim, gruzińskim, niemieckim, rosyjskim, słowackim, hiszpańskim).
Inną taktyką, na której polegał NewsFront, było podsiewanie treści na platformach blogowych. Tam, zgodnie ze schematem prania informacji, treści wyglądały podobnie do tych promowanych przez stronę NewsFront, aby rozpowszechniać te same przekazy dezinformacyjne. Jednocześnie forma była dostosowywana do potrzeb odbiorców.
Wreszcie trzecim narzędziem wykorzystywanym przez NewsFront było maskowanie (lub ukrywanie) domen. Oznacza to, że linki udostępniane w mediach społecznościowych przez konta powiązane z NewsFront wyglądały tak, jakby prowadziły do innej strony internetowej, podczas gdy w rzeczywistości służyły jedynie jako przekierowanie do właściwej domeny NewsFront.ISD wspomina w swojej analizie, że co najmniej jedna z domen maskujących – francuska ambassadeur.info – pozostaje aktywna; do stycznia była ona publikowana co najmniej 6 172 razy w 161 różnych grupach na Facebooku.
Wikipedia wykorzystywana do szerzenia dezinformacji
SouthFront, jak pokazują nasze własne badania, stosował różne taktyki, wykorzystując różne platformy do promowania linków do swojej strony internetowej.
Przeanalizowaliśmy domeny źródeł ruchu na stronie, aby ustalić, w jaki sposób różne witryny, platformy lub usługi przyczyniły się do odbudowy w II kwartale (kiedy doszło do usunięcia) oraz w kolejnym kwartale, III kwartale 2020 roku.
W naszych badaniach wyróżniał się fakt, że w 2020 roku liczba linków do SouthFront dodanych do Wikipedii wzrosła o 397%, a większość linków dodano po usunięciu (zwłaszcza w drugiej połowie roku). Większość linków dodanych do Wikipedii dotyczyła konfliktów na Bliskim Wschodzie. Warto zauważyć, że oprócz odwołań w głównych artykułach encyklopedycznych linki mogą być dodawane w Wikipedii w ramach dyskusji o treści tych artykułów.Nie udało nam się potwierdzić, gdzie dokładnie te nowo dodane linki pojawiły się w Wikipedii.
Wikipedia: zaskakujące, podatne na nadużycia miejsce
Gdy doszło do ingerencji, redakcje próbowały kreatywnych nowych sposobów obejścia zakazu — od realokacji zasobów, aby otrząsnąć się po skutkach usunięcia, po rekompensowanie strat wynikających z usunięcia przez Facebooka poprzez pozyskiwanie ruchu z alternatywnych źródeł.
Usuwanie treści z mediów społecznościowych może działać. Jednak w przypadku SouthFront i NewsFront wydaje się, że miało ono marginalny efekt, ponieważ ukierunkowane podmioty zastosowały środki zaradcze, takie jak tworzenie kopii lustrzanych treści na różnych stronach internetowych, cloaking (maskowanie) domen oraz rozsiewanie treści na innych platformach. Z naszych badań wynika, że Wikipedia jawi się jako zaskakujący, podatny na nadużycia punkt: stosunkowo dobrze zaufane źródło, które wątpliwi aktorzy zalali niewiarygodnymi linkami.
Nie trzeba dodawać, że potrzebne są dalsze badania, aby zrozumieć stale ewoluujące taktyki dezinformacji i manipulacji. Jest to jednak uzależnione od lepszego zrozumienia, w jaki sposób platformy mediów społecznościowych przeprowadzają usunięcia. Bez dostępu do informacji bezpośrednio z Facebooka nasza wiedza pozostaje ograniczona.
Znajomość strategii SouthFront i NewsFront może również pomóc nam przewidzieć ich podejście do nowych amerykańskich sankcji.Ich reakcja na usunięcia pokazuje, że będą szukać sposobów obejścia każdego zakazu, próbując wpłynąć na demokratyczną debatę.
