„Wtrącanie się? Nie — oferowanie lepszego systemu politycznego”

Doradca Putina sugeruje oświeconą monarchię jako system przyszłości

Do wyborów europejskich pozostało już tylko kilka tygodni, a czołowy doradca rosyjskiego prezydenta komentuje skargi dotyczące rosyjskiej ingerencji i dezinformacji:

Zagraniczni politycy oskarżają Rosję o ingerowanie w wybory i referenda na całym świecie. W rzeczywistości jest jeszcze gorzej: Rosja ingeruje w ich umysły. Nie rozumieją, co zrobić ze zmianami we własnym myśleniu. Od czasu niszczycielskich lat 90. nasz kraj odmówił jakichkolwiek ideologicznych zapożyczeń i zaczął sam wytwarzać idee. Rozpoczęliśmy informacyjny kontratak na Zachód.

Są to słowa byłego wicepremiera Władisława Surkowa, bliskiego powiernika Władimira Putina. W artykule napisanym dla wpływowej „Niezawisimej Gaziety” autor wyjaśnia, w jaki sposób Państwo Putina (Surkowowska nazwa kraju, który reszta z nas zna jako „Rosję”) ustanowiło nową formę rządów, która jest dziś z zazdrością studiowana przez zachodnich przywódców:

System polityczny, stworzony w Rosji, jest nie tylko użyteczny dla naszej własnej przyszłości, ma też oczywisty potencjał eksportowy. Pewne jego elementy już teraz cieszą się dużym popytem. Nasze doświadczenia są badane i wykorzystywane, wspierane zarówno przez partie rządzące, jak i grupy opozycyjne w wielu krajach.

Demokracja nie działa – twierdzi pan Surkow. Demokracja oferuje jedynie iluzję wyboru. Opierając się na takich serialach telewizyjnych jak House of Cards i Boss, Surkow przystępuje do opisu natury demokracji:

Jest mnóstwo drani do wyboru oraz skomplikowane reguły, które mają utrzymywać ich wzajemne walki mniej więcej w stanie remisu. Tak działa pożądany system kontroli i równowagi – dynamiczna równowaga małostkowości, bilans chciwości, harmonia oszustwa. Jeśli ktoś posunie się za daleko, zawsze czujne Głębokie Państwo przystępuje do działania, a niewidzialna ręka ściąga winowajcę z powrotem na dno.

Rosja nie cierpi z powodu niebezpieczeństw demokracji. Oświecony władca, Władimir Putin, ma wyjątkowy dar rozumienia potrzeb narodu.

Zdolność słyszenia i rozumienia ludzi, dostrzegania tego aż do głębi i działania odpowiednio – to wyjątkowa i najważniejsza cecha Państwa Putina. Jest to zgodne z ludem i współgra z jego ambicjami oraz nie podlega żadnym przeciwnym prądom historii. To jest skuteczne i trwałe.

Tak więc, zamiast mieszać w zagranicznych wyborach, Rosja życzliwie oferuje Europie koncepcję „Oświeconego Monarchy”. Artykuł Surkowa jest bez wątpienia interesujący, ale system ten nie jest ani „wyprodukowany w Rosji”, ani szczególnie nowy.Idee Surkowa są równie stare i w swej istocie europejskie jak mury Kremla. Książka włoskiego teoretyka polityki Niccolò Machiavellego Książę opisuje koncepcje Surkowa z wielką szczegółowością i została opublikowana w 1532 roku. Niedługo potem włoscy architekci Antonio Gilardi, Marco Ruffo, Pietro Antonio Solari oraz Aloisio da Milano zaprojektowali mury moskiewskiego Kremla. Inny znany europejski władca, austriacki cesarz Józef II, sformułował swoje przesłanie krócej i bardziej chwytliwie niż Surkow: “Wszystko dla ludu, nic przez lud“.

Artykuł Surkowa był w Rosji intensywnie dyskutowany. Rzecznik Putina, Dmitrij Pieskow, określił esej Surkowa jako „interesujący i głęboki” oraz zapewnił, że głowa państwa go przestudiuje. Inni rosyjscy komentatorzy są mniej pod wrażeniem: opozycyjny dziennikarz Igor Jakowienko twierdzi, że esej pana Surkowa można było skrócić do sześciu niesławnych słów: „Jeden naród, jedno państwo, jeden Führer”. A lider opozycji Michaił Chodorkowski skomentował artykuł, parafrazując sowieckie hasło: „Putin żył, Putin żyje, Putin będzie żył wiecznie”.

Surkow pokazuje, że Rosja (a może powinniśmy już zacząć mówić o Państwie Putina?) jest częścią kultury europejskiej. Ideami i filozofiami zawsze wymieniano się na całym kontynencie. Stare idee wracają, są ponownie testowane. Rosja wypróbowała marksizm.Nie zadziałało. Teraz Surkow proponuje już porzuconą europejską koncepcję oświeconego monarchy jako innowacyjny system przyszłości.