Jak Moskwa próbuje ukryć swoje porażki na ukraińskim polu bitwy

Od czasu rozpoczęcia nielegalnej inwazji na Ukrainę, Rosja wypracowała kategorię narracji, których celem jest relacjonowanie wojny zgodne z własnymi preferencjami. Jednak rosyjska kampania zagranicznej manipulacji informacjami i ingerencji w informacje (FIMI) porzuciła ostatnio nawet najmniejsze pozory wiarygodności. Podczas gdy ukraińskie siły zbrojne odzyskują przewagę taktyczną, a rosyjskie sukcesy na polu bitwy maleją, moskiewska machina dezinformacyjna stara się zaspokoić potrzebę prezentowania zwycięstw wojskowych przed własną opinią publiczną i partnerami, nawet jeśli są one znacznie wyolbrzymiane.

Mniej terytoriów, więcej patosu

Po raz pierwszy od 2023 roku Ukraina odzyskuje więcej terytorium, niż traci. Było to szczególnie widoczne w maju 2026 roku, kiedy to, według analityków wywiadu opartego na źródłach otwartych (OSINT), armii rosyjskiej udało się zająć na terytorium Ukrainy zaledwie 14 kilometrów kwadratowych. Liczba rosyjskich ataków na ukraińskie pozycje wzrosła o 37,5%, ale działania te nie doprowadziły do żadnych znaczących postępów.

Wobec braku wyraźnych sukcesów militarnych, media kontrolowane przez Kreml promują narrację, zgodnie z którą wojska rosyjskie zachowują strategiczną inicjatywę na polu bitwy. Aby wesprzeć tę narrację, rosyjska propaganda FIMI przedstawia zdobycie licznych ukraińskich miejscowości jako sukces.

Uderzającym przykładem jest Kupiańsk, miasto o znaczeniu strategicznym w obwodzie charkowskim. W listopadzie 2025 r. rosyjskie Ministerstwo Obrony ogłosiło całkowite zajęcie Kupiańska. Ukraina oficjalnie zaprzeczyła tym doniesieniom, a prezydent Wołodymyr Zełenski odwiedził miasto, udzielając bezpośredniej odpowiedzi, która obaliła propagandę Kremla.

16 maja 2026 roku powtórzył się ten sam schemat. Generał Walerij Gierasimow, szef Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Rosji, wygłosił serię fałszywych oświadczeń na temat sytuacji w rejonie Kupiańska, twierdząc, że wojska rosyjskie posuwają się dalej na zachód od miasta. Siły ukraińskie nadal jednak utrzymują linie obronne miasta.

Podobna sytuacja miała miejsce w przypadku małej miejscowości Mała Tokmaczka w obwodzie zaporoskim. Tylko w 2025 roku w kontrolowanych przez Kreml mediach pojawiło się kilka doniesień FIMI (w kwietniu, październiku i listopadzie), w których twierdzono, że miasto zostało trzykrotnie wyzwolone! Te same twierdzenia powtórzono jeszcze raz w 2026 roku. Miasteczko pozostaje nadal pod pełną kontrolą Ukrainy.

Mała Tokmaczka pod kontrolą wojsk ukraińskich”, źródło: projekt OSINT Deep State

Korytarz lądowy na Krym

Wiosną 2026 roku Ukraina zintensyfikowała kampanię ataków średniego zasięgu na cele wojskowe, mającą na celu strategiczne osłabienie rosyjskich linii logistycznych na okupowanych terytoriach Ukrainy. Działania te objęły tzw. „korytarz lądowy” na Krym, który od 2022 roku Rosja wykorzystuje jako główną trasę zaopatrzeniową dla swoich wojsk na południu Ukrainy.

Wskutek tych ataków na stacjach benzynowych na Półwyspie Krymskim kończy się paliwo. Wszystkie autostrady prowadzące na Krym, zarówno przez Ukrainę, jak i Rosję, są zamknięte, podobnie jak linie kolejowe łączące Rosję z okupowanymi regionami Ukrainy.

Kolejka samochodów na stacji benzynowej w Eupatorii na okupowanym Krymie, 3 czerwca 2026 r., źródło: Reuters

Prokremlowskie podmioty FIMI szybko zareagowały na ukraińską kampanię, stosując taktykę zaprzeczania i sfabrykowane narracje o tym, że Ukraina celowo atakuje ludność cywilną. Liczne media państwowe rozpowszechniały niemal identyczne doniesienia, w których twierdzono, że Ukraina rozpoczęła blokadę Krymu za pomocą dronów, co ostatecznie zakończyło się porażką. Jednocześnie prorosyjskie media przedstawiły wszystkie ukraińskie próby przejęcia kontroli nad tym kluczowym korytarzem prowadzącym na Krym jako dowód, że Kijów nie ma zamiaru kończyć wojny, a wręcz przeciwnie, dąży do eskalacji przy wsparciu NATO.

Rosyjska FIMI nadal utrzymuje, że sytuacja jest pod kontrolą, a panika społeczna jest bezpodstawna. Jednak decyzje rosyjskiego rządu wskazują na coś innego: Rosja zwiększa dostawy benzyny z Białorusi i rozważa wprowadzenie tymczasowego zakazu eksportu benzyny oraz całkowitego zakazu eksportu oleju napędowego. Ponadto, 1 czerwca Rosja po raz pierwszy zakazała eksportu nafty lotniczej, zgodnie z przewidywaniami deklarując, że w Rosji nie brakuje tego rodzaju paliwa.

Ukraińskie ataki dronów na rosyjską logistykę na drogach terytoriów okupowanych, źródło: Institute for the Study of War

Jednakże, nawet na kontrolowanej przez państwo propagandzie w Rosji zaczynają pojawiać się rysy i pęknięcia. Politycy powiązani z Kremlem przyznali, że Ukraina nie jest zainteresowana atakowaniem celów cywilnych, lecz prowadzi ataki na cysterny dostarczające paliwo rosyjskiej armii. Rosyjscy korespondenci wojenni potwierdzili również, że tzw. „bojownicy z Bankowej” – nazwa ta nawiązuje do ulicy Bankowej, przy której znajduje się Kancelaria Prezydenta Ukrainy – prowadzą operację mającą na celu zakłócenie rosyjskiej logistyki wojskowej.

Moskwa i Petersburg pod ostrzałem

Oprócz ataków średniego zasięgu, siły ukraińskie rozszerzyły skalę swoich ataków dalekiego zasięgu głęboko na terytorium Rosji. W 2025 roku Ukraina wysłała sześć razy więcej dronów dalekiego zasięgu niż w 2024 roku, paraliżując około 20% rosyjskich mocy przerobowych w rafineriach i znacznie ograniczając Rosji możliwości finansowania wojny.

Tendencja ta nasiliła się w czerwcu 2026 roku, kiedy Ukraina przeprowadziła jeden z największych ataków dronów na Moskwę od początku inwazji na pełną skalę. Operacja była wymierzona w kluczową infrastrukturę energetyczną, w tym moskiewską rafinerię ropy naftowej, a jednocześnie zakłóciła cywilny ruch lotniczy. Władze rosyjskie tymczasowo zawiesiły działalność wszystkich czterech głównych moskiewskich lotnisk, co spowodowało setki odwołanych i opóźnionych lotów.

Prorosyjskie serwisy FIMI konsekwentnie przedstawiają ukraińskie ataki jako celowe uderzenia na ludność cywilną, często łącząc je ze wsparciem UE dla Ukrainy. Media sprzyjające Kremlowi opisują te uderzenia jako dowód eskalacji działań Zachodu, przedstawiając je jako równoznaczne z otwarciem przez sąsiednie kraje NATO drugiego frontu przeciwko Rosji. Poprzez tę fałszywą narrację Rosja próbuje umniejszyć znaczenie działań wojskowych Ukrainy i przedstawia państwa sojusznicze jako bezpośrednich uczestników wojny.

Groźby wobec dyplomatów i zwycięstwa na papierze

Pomimo rosyjskich zapewnień o postępach na polu bitwy, siły ukraińskie w coraz większym stopniu stwarzają warunki, które, według ekspertów OSINT, mogą umożliwić przełamanie stagnacji wojny pozycyjnej, charakterystycznej dla linii frontu we wschodniej Ukrainie od 2023 roku. Siły rosyjskie ponoszą coraz większe straty, osiągając jednocześnie coraz mniejsze zdobycze terytorialne.

Schemat ewolucji linii frontu w Ukrainie (2014–2026), źródło: Al Jazeera

Według ukraińskiego Sztabu Generalnego liczba Rosjan zabitych i rannych w Ukrainie zbliża się do 1,4 miliona. To około 30 000 osób na miesiąc. Prezydent Zełenski stwierdził w otwartym liście do Putina z 4 czerwca, że 63% rosyjskich strat na polu bitwy to zabici, a tylko 37% to ranni.

Poszukiwanie narracji o zwycięstwie

W obliczu całkowitej porażki w Ukrainie Kreml coraz intensywniej opracowuje scenariusze zakończenia wojny bez ogłoszenia zwycięstwa. Dokumenty, które rzekomo wyciekły z rosyjskiego rządu wskazują, że w lutym 2026 roku Kreml rozpoczął prace nad zgodnym z FIMI „obrazem zwycięstwa”, który miałby uzasadnić zakończenie wojny.

Główny nacisk położony jest na tworzenie i rozwijanie narracji o skutecznym oporze Rosji wobec agresywnego Zachodu oraz na gloryfikowanie odporności rosyjskich przedsiębiorstw, którym rzekomo udało się prosperować pomimo sankcji. Wśród kluczowych osiągnięć, propozycje podkreślają pozyskanie przez Rosję nowych obywateli i nowych terytoriów, a także korytarz lądowy do Krymu i wybrzeża Morza Azowskiego, które obecnie znajdują się pod całkowitą kontrolą ukraińskich dronów i pocisków rakietowych.

Podczas gdy Kreml zastanawia się, jak stworzyć wygodną, zwycięską kampanię FIMI, Rosja nadal przeznacza znaczne środki na prowadzenie bezładnych masowych nalotów na infrastrukturę cywilną w Kijowie oraz grożenie zagranicznemu personelowi dyplomatycznemu stacjonującemu w stolicy Ukrainy, aby zamaskować porażki swoich sił zbrojnych na polu bitwy.

Dominująca narracja Kremla nadal przedstawia Ukrainę jako kraj na skraju upadku. Jednak narracja ta stoi w sprzeczności z rzeczywistością na polu bitwy. Zgodnie z wytycznymi rosyjskiej FIMI, wojna w Ukrainie jest obecnie postrzegana nie tylko przez pryzmat działań zbrojnych na polu bitwy, ale także jako operacja zarządzania informacją, którą należy rozwiązać poprzez eskalację zagrożeń i stosowanie taktyki dezinformacji.