Trollowanie wyborów europejskich 2014–2019
Próby ingerencji Kremla w wybory w Europie rozpoczęły się już w 2014 roku, jak pokazują badania prowadzone przez Crime and Security Research Institute Uniwersytetu w Cardiff.
Pod koniec maja 2014 roku, w obliczu trwającego kryzysu finansowego w Grecji, państwa członkowskie UE przygotowywały się do wyborów do Parlamentu Europejskiego. Tak samo robiły kremlowskie trolle – podejmując swoje pierwsze znane próby ingerencji w wybory w Europie.
Greckie Re(co)nnaissance
Według badaczy z Cardiff 202 konta na Twitterze, powiązane z Internet Research Agency (szerzej znaną jako petersburska Fabryka Trolli), aktywnie publikowały tweety w okresie wyborów europejskich w 2014 roku. Tylko bardzo niewielka część tweetów dotyczyła samych wyborów: pięć potwierdzonych kont opublikowało łącznie około 30 tweetów. Jednak jedno z kont wykazywało szczególne zainteresowanie procesem wyborów europejskich w Grecji, publikując zdjęcia lokali wyborczych, urn i kart do głosowania z kilku miejsc. Zdjęciom towarzyszyły wiadomości wyśmiewające słabe zabezpieczenia, niekorzystnie porównujące sytuację do wyborów w Rosji oraz sugerujące, że oszustwa wyborcze byłyby łatwo możliwe poprzez dosypywanie kart do urn.Wiadomości były następnie powielane przez konta, które Twitter później zidentyfikował jako powiązane z IRA.
Zdjęcia z lokali wyborczych w Grecji, opublikowane na Twitterze przez konta powiązane z IRA. Źródło: Cardiff University Crime and Security Research Institute
Takie zachowanie jest zgodne ze złośliwymi działaniami rozpoznawczymi, których celem jest zrozumienie procesu głosowania i potencjalnych słabych punktów. Informacje te mogły później zostać wykorzystane do przygotowania przekazu publicznego o fałszowaniu wyborów, aby podważyć legitymację wyborów i ich wyników.
Fizyczna obecność operatora konta na Twitterze powiązanego z IRA w Grecji nie jest bezprecedensowa. W ramach jego aktu oskarżenia przeciwko Internet Research Agency oraz powiązanym osobom, prokurator specjalny Mueller stwierdził, że „niektórzy Oskarżeni podróżowali do Stanów Zjednoczonych pod fałszywym pretekstem w celu zbierania informacji wywiadowczych […]”. Sugeruje to, że posiadanie agentów na miejscu mogło być powszechnym elementem rosyjskich działań ingerujących w wybory.
Zaangażowanie IRA w wybory europejskie w Grecji wydaje się być ograniczone. Jednym z powodów mogło być to, że do połowy 2014 roku Ukraina stała się wyraźnym priorytetem dla kremlowskich działań dezinformacyjnych.Niemniej jednak w 2015 roku konta powiązane z IRA tweetowały ponad 9 600 razy, zaostrzając spory między Grecją a UE dotyczące pakietu finansowej pomocy ratunkowej oraz forsując narrację, że Grecja powinna zwrócić się ku Rosji.
Niemieckie debaty
Do 2016 roku angielski stał się najczęściej używanym językiem przez IRA. Rozwijano także inne języki, takie jak niemiecki, arabski, bułgarski, estoński, rumuński/mołdawski, hiszpański, ukraiński i francuski, co sugeruje szerokie zainteresowanie wydarzeniami politycznymi rozgrywającymi się w całej UE i poza nią.
Warto zauważyć, że liczba tweetów w wielu językach europejskich rosła do 2015 roku, by w następnym roku spaść — z jednym wyjątkiem: Niemcami. Liczba tweetów IRA po niemiecku wzrosła drastycznie w ciągu zaledwie jednego roku: z ponad 4 000 w 2015 roku do ponad 14 000 w 2016 roku.Jedna trzecia wszystkich kont IRA utworzonych w 2016 r. była ukierunkowana na niemieckojęzyczną publiczność, co umożliwiło Rosji ingerowanie w głośne debaty polityczne na niemieckim Twitterze.
Źródło: Cardiff University Crime & Security Research Institute
Źródło: Cardiff University Crime & Security Research Institute
Zastosowano różne metody zwiększania obecności w mediach społecznościowych, od łowienia obserwujących po ich kupowanie. Najbardziej skuteczne okazało się jednak przełączanie narracji w zależności od trendujących tematów dyskusji.
Badane konta na przykład publikowały wiadomości przeciwko Alternative für Deutschland, by później poprzeć tę niemiecką partię, w tym retweetować jej oryginalne wpisy. Inne wspierały Angelę Merkel, a następnie rozpowszechniały antyuchodźcze nastroje.
Podobne (w tym antyimigranckie) przekazy były rozpowszechniane wśród austriackiej sieci.Fakt, że te przekazy były rozpowszechniane kilka miesięcy przed wyborami zarówno w Niemczech, jak i w Austrii (2017), trudno uznać za zbieg okoliczności.
Tego typu aktywność przydaje się, gdy szuka się zwolenników o określonych poglądach, ale także do realizacji głównych celów dezinformacji – pogłębiania podziałów, tworzenia zamętu oraz podważania jakiejkolwiek wiary w cokolwiek.
Dużo uwagi koncentrowało się na wspieranych przez Kreml operacjach wpływu informacyjnego wokół wyborów prezydenckich w USA w 2016 r. Jednak badania Uniwersytetu w Cardiff jednoznacznie potwierdzają długoterminowe zainteresowanie IRA europejską polityką i wyborami: zainteresowanie, które nie wykazuje oznak słabnięcia, gdy Europa przygotowuje się do głosowania w 2019 r.
Źródła i dalsza lektura:
„Internet Research Agency w Europie 2014–2016”. (2019). Crime & Security Research Institute, Uniwersytet w Cardiff.
Dawson, A. i Innes, M. (2019). „Jak rosyjska Internet Research Agency zbudowała swoją kampanię dezinformacyjną”. The Political Quarterly.
„Petersburska fabryka trolli bierze na cel wybory od Niemiec po Stany Zjednoczone”. (2019). EUvsDisinfo.
