Przypadki umieszczone w bazie danych EUvsDisinfo opisują wiadomości znalezione w międzynarodowej przestrzeni informacyjnej, które uznano za przedstawiające stronniczy, wypaczony lub fałszywy obraz rzeczywistości oraz za służące rozpowszechnianiu istotnego prokremlowskiego przekazu. Niekoniecznie oznacza to, że wskazane media są powiązane z Kremlem lub że ich redakcje mają prokremlowskie poglądy, lub że celowo dążyły one do dezinformacji odbiorców. Materiały publikowane przez EUvsDisinfo nie stanowią oficjalnego stanowiska UE. Przedstawione informacje i opinie oparte są na doniesieniach medialnych i analizach przygotowanych przez grupę zadaniową East StratCom.
Prezydent Rosji cieszy się tak dużą międzynarodową popularnością, że nowojorska restauracja postanowiła uczcić w tę sobotę jego 65. urodziny, dodając do menu gigantycznego „burgera Putina”. Tę wiadomość przedstawiono w materiale wideo wyprodukowanym przez Ruptly, które jest częścią RT (Russia Today). Według reportażu burger zawierał dokładnie 1952 gramy mięsa wołowego, nawiązując do roku urodzenia prezydenta. „Wierzymy, że Władimir Władimirowicz jest wybitnym politykiem i postacią historyczną” — powiedział pracownik restauracji do kamery Ruptly.
Jedynym minusem tej zabawnej historii było to, że okazała się fikcją. Ujęcia z restauracji pokazujące serwowanie burgera Putina zostały wyreżyserowane wyłącznie po to, by materiał pojawił się w kanale Ruptly.
Telefon, który obalił
Wystarczył jeden telefon, by obalić tę historię. Aleksiej Kowalew, który prowadzi bardzo popularnego rosyjskojęzycznego bloga antydezinformacyjnego, od razu wyczuł mistyfikację i postanowił po prostu zadzwonić do restauracji, w której rzekomo serwowano tego burgera. Po nowojorskiej stronie linii kierownictwo restauracji nic nie wiedziało o żadnym burgerze. Po pewnym czasie menedżerowie stwierdzili, że przeprowadzili dochodzenie i doszli do wniosku, iż dwóch pracowników zaprosiło Ruptly, by przyjechało i nakręciło wyreżyserowaną historię o burgerze; zostali już zwolnieni.„The Guardian” poszedł za ciosem, dzwoniąc również do restauracji. Rzecznik restauracji powiedział „The Guardian”, że „Nasza restauracja nigdy w żaden sposób ani w żadnej formie nie świętowała urodzin Władimira Putina i nigdy nie oferowała burgera Putina. Lucy’s całkowicie odcina się od oświadczeń złożonych w nagraniu wideo, które są nieprawdziwe”.
Utrata twarzy była całkowita. Ruptly zostało zmuszone do usunięcia nagrania i opublikowania czegoś tak rzadkiego dla członka medialnej rodziny RT jak sprostowanie, ale Aleksiej Kowalew pobrał oryginalne wideo i udostępnił je na swoim profilu na Twitterze, gdzie można je teraz obejrzeć. Rosyjscy rzecznicy rządowi przeszli w tryb kontroli szkód, zarówno zabierając głos oficjalnie, jak i kontaktując się z rosyjskojęzycznymi mediami, nakłaniając je, by nie podchwytywały tej historii.
Rysunkowy komentarz do historii o burgerze autorstwa Siergieja Elkinsa dla RFE/RL
Życie po życiu burgera Putina w Rosji
A jednak każda propaganda jest też lokalna.Nawet jeśli RT jest skierowane przede wszystkim do odbiorców międzynarodowych, zasila ono bezpośrednio inne rosyjskie media kontrolowane przez państwo, a historia o wielkim urodzinowym burgerze została bez trudu podchwycona przez liczne czołowe rosyjskie media, w tym państwowy kanał informacyjny Rossiya-24 w materiale informacyjnym o tym, jak na całym świecie świętowane są urodziny rosyjskiego prezydenta. Inne duże media, w tym TASS, również podtrzymują tę historię. Tak więc, choć Ruptly usunęło swoją anglojęzyczną relację, historia nadal żyje własnym życiem w rosyjskiej krajowej przestrzeni odbiorców, gdzie międzynarodowy podziw dla rosyjskich przywódców jest atutem w okresie poprzedzającym przyszłoroczne wybory prezydenckie.
Dalsza lektura:
Trzy rzeczy, które powinieneś wiedzieć o RT i Sputnik