Występowanie przeciwko cenzurze
24 października jedna z najbardziej szanowanych i popularnych postaci w Rosji zabrała głos podczas 7. kongresu rosyjskich profesjonalistów teatralnych i wygłosiła przemówienie przeciwko cenzurze.
Cenzura dziś tak samo zła jak za Stalina
Aktor i dyrektor zarządzający moskiewskiego Teatru Satirikon, żywa legenda Konstantin Rajkin, zestawił współczesne rosyjskie życie kulturalne z czasami stalinowskiego Związku Radzieckiego.
W mocnym apelu o zawodową solidarność Rajkin przywołał autorytet swojego zmarłego ojca, nie mniej znanego aktora Arkadija Rajkina (1911–1987), rzadkiego przywódcy kultury, który przetrwał stalinowski terror.
Przesłanie młodszego Rajkina – że cenzura jest dziś tak samo zła jak w czasach Stalina oraz że rządowe wsparcie finansowe kultury nie powinno oznaczać rządowej kontroli nad twórczością – zostało wygłoszone na tle serii niedawnych, gwałtownych zamknięć wystaw i spektakli, a także wytycznych ze strony przywództwa politycznego dotyczących tego, jak interpretować rosyjską klasykę.
CO POWIEDZIAŁ RAIKIN?
- „Te ataki na sztukę, a na teatr w szczególności, są całkowicie bezprawne, ekstremistyczne, aroganckie, agresywne, kryjące się za wszelkiego rodzaju słowami o moralności, standardach etycznych oraz wszelkimi dobrymi i wzniosłymi słowami: „Patriotyzm”, „Ojczyzna” i „wysoka moralność”.”[…] Dla mnie jest to ohydny atak na wolność artystyczną oraz na zakaz cenzury.”
- “To cofa nas nie tylko do późnego Związku Radzieckiego, ale nawet do jeszcze dawniejszych czasów – do czasów Stalina. Nasi przełożeni zaczęli mówić do nas takim stalinowskim słownictwem, z taką stalinowską retoryką, że aż trudno uwierzyć własnym uszom!”
- “A nasz biedny Kościół, który zapomniał, jak sam był kiedyś tropiony przez władzę, jak mordowano jego księży, zrywano krzyże i zamieniano świątynie w warzywniaki. Ten Kościół zaczyna dziś działać dokładnie tymi samymi metodami.”
- “Myślę, że teraz żyjemy w bardzo trudnych czasach, bardzo niebezpiecznych czasach, bardzo przerażających czasach; to jest bardzo podobne do… Nie powiem do czego. Ale wy wiecie. Pilnie musimy się zjednoczyć i w bardzo jasny sposób się temu przeciwstawić.”
Wypowiedź Raikina została podchwycona przez wiele mediów, w tym niezależną telewizję Dożd oraz niezależny portal informacyjny Meduza, i wywołała intensywną debatę na styku kultury i polityki.
W odpowiedzi rzecznik prezydenta Putina Dmitrij Pieskow powiedział: „Cenzura jest niedopuszczalna, ale trzeba wyraźnie odróżniać te przedstawienia i dzieła, które są finansowane z pieniędzy państwowych, od tych, które korzystają z innych źródeł finansowania”.
„Kiedy zaczynasz uczyć się pisać, uczysz się pisać propagandę”
Wśród wielu, którzy wypowiedzieli się, popierając Raikina, był słynny reżyser filmowy Andriej Zwiagincew:
„Jest absolutnie oczywiste, że cenzura teraz rozkręca się na pełnych obrotach w życiu kulturalnym naszego kraju” — napisał Zwiagincew w komentarzu opublikowanym na blogu opozycyjnego polityka Aleksieja Nawalnego, i kontynuuje: „Zakaz przedstawień, zakaz wystaw, zakaz publikacji tekstów — wszystko to jest cenzurą. Zadziwiające, jak łatwo ludziom było zmienić swoje postrzeganie. Nikt już nawet nie unosi brwi.My mówimy: „To jest cenzura”, oni mówią: „To są rządowe fundusze”.
Zwiagincew podkreśla także powiązania między cenzurą a propagandą:
„Mój syn dopiero niedawno skończył 7 lat […] Od wielu lat nie mieliśmy w domu telewizora. We wrześniu poszedł do szkoły. Po jego pierwszym tygodniu zapytałem go, czego się nauczył, a mój syn powiedział: ‘W Moskwie jest Plac Czerwony, Kreml i zoo, i mamy też prezydenta Putina, jest dobry i życzliwy’. To właśnie oznaczają rządowe fundusze: Zamiast obiektywnej wiedzy dostajesz ideologię, a kiedy zaczynasz uczyć się pisać, uczysz się pisać propagandę”.
(Zdjęcie: Meduza)
