Alternatywny pokój i harmonia

W tym tygodniu byliśmy świadkami kontynuacji trendu sprzed dwóch tygodni: upiększania sowieckiej historii Rosji. Podczas gdy ostatnio widzieliśmy, jak rosyjskie MSZ błędnie przypisywało zasługę żołnierzom sowieckim za uratowanie bułgarskich Żydów, w tym tygodniu zobaczyliśmy dalszą skrajną historyczną „kreatywność”.

Jak szczegółowo wyjaśniono tutaj, sowiecka inwazja na Czechosłowację została opisana na oficjalnym kanale telewizyjnym rosyjskiego Ministerstwa Obrony, Zvezda, jako sposób zachowania pokoju i harmonii w regionie. W rzeczywistości była to wroga, zagraniczna inwazja.

Zbiegając się z oficjalnym Dniem Pamięci Ofiar Hołodomoru, ten wywołany przez człowieka głód na Ukrainie w latach 1932–33 stał się przedmiotem szeroko zakrojonego historycznego rewizjonizmu w rosyjskiej telewizji kontrolowanej przez państwo. To nie pierwszy raz, gdy okrucieństwa są wykorzystywane do celów dezinformacji. W programie telewizyjnym „Vremya pokazhet” stwierdzono, że kłamstwem jest twierdzenie, iż był to celowo wywołany głód, wymierzony w Ukraińców.A w innym popularnym programie telewizyjnym w rosyjskiej telewizji państwowej twierdzono, że w rzeczywistości był to epidemia, która pochłonęła tak wiele istnień w tamtych latach na Ukrainie, a nie celowa polityka z epoki Stalina.

Fakty są takie, że w kraju niegdyś nazywanym spichlerzem Europy ludzie nagle masowo umierali z głodu z powodu braku żywności, spowodowanego celową polityką mającą ukarać ukraińskie chłopstwo, które nadal stawiało opór sowieckiej polityce kolektywizacji. 23 października 2008 r. Parlament Europejski przyjął rezolucję, która uznała Hołodomor za zbrodnię przeciwko ludzkości, spowodowaną celową polityką stalinowskiego ZSRR. A 28 kwietnia 2010 r. rezolucja Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy stwierdziła, że klęska głodu została spowodowana „okrutnymi i celowymi działaniami oraz polityką reżimu sowieckiego” i była odpowiedzialna za śmierć „milionów niewinnych ludzi” na Ukrainie, Białorusi, w Kazachstanie, Mołdawii i Rosji.

Nowe mity, stary temat

W minionym tygodniu prokremlowskie ośrodki dezinformacyjne upamiętniły czwartą rocznicę rozpoczęcia protestów na Majdanie Nezałeżnosti (Placu Niepodległości) w Kijowie na Ukrainie.Przez co najmniej cztery lata Ukraina była stałą linią frontu i poligonem doświadczalnym dla wielojęzycznej, prokremlowskiej kampanii dezinformacyjnej, mającej usprawiedliwić rosyjską interwencję wojskową i nielegalną aneksję Krymu.

Tegotygodniową kopalnią złota dla dezinformacji był włoski film dokumentalny, który twierdził, że to gruzińscy snajperzy otworzyli ogień do protestujących w lutym 2014 roku. Szczegółowe obalenie błędów, manipulacji i nieścisłości, na których zbudowano ten dokument, znajdziesz w analizach autorstwa Myth Detector, StopFake oraz the Insider.

Historia została nagłośniona przez główne rosyjskie kanały telewizyjne i media informacyjne oraz na portalach informacyjnych w języku angielskim i gruzińskim. Przyjrzyjmy się, jak dezinformację dopasowano do tych różnych odbiorców.

• Dla czytelników anglojęzycznych istotna była wiarygodność uznanego europejskiego medium. Strona internetowa rozpowszechniająca tę historię zaczyna od wyjaśnienia, że „telewizyjny film dokumentalny pochodzi z mediów głównego nurtu” z „najchętniej oglądanego kanału telewizyjnego we Włoszech”.W bezpośredniej sprzeczności z tym argumentem kolejne stwierdzenie mówi jednak, że „zachodnie korporacyjne media milczą” na ten temat, natomiast „niezależne” zapewniają jego rozpowszechnienie.

• Dla rosyjskiej publiczności łatwiej było podawać wprowadzające w błąd doniesienia o gruzińskich snajperach. „Wiadomości” o filmie dokumentalnym towarzyszyły zwyczajowe oskarżenia o to, że Ukrainą rządzą naziści, oraz zaprzeczenia obecności rosyjskich wojsk na Ukrainie. Ponadto były prezydent Gruzji Micheil Saakaszwili tej jesieni stał się jednym z głównych celów teorii spiskowych i dezinformacji, więc wplątanie go pasowało do ogólnego obrazu dezinformacyjnego.

• W języku gruzińskim dezinformacja w dużej mierze podążała za przekazem w języku rosyjskim — zauważa Myth Detector. Jeden portal bezpośrednio oskarżył Saakaszwilego o strzelaninę. Inny uczynił przekaz jeszcze prostszym. Zacytował wpis włoskiego dziennikarza na Facebooku, w którym twierdzono: „snajperzy przyznali: wspierani przez UE liderzy opozycji, a nie zwolennicy prezydenta Janukowycza, otworzyli ogień do protestujących”. Jak zwykle nie przedstawiono żadnych dowodów na poparcie tych twierdzeń.