Borys Niemcow: zabójstwo człowieka, jego pamięć i prawda

Trzy lata temu, 27 lutego 2015 roku, jeden z najpopularniejszych rosyjskich liderów opozycji – były gubernator piątego co do wielkości miasta Rosji, Niżnego Nowogrodu, były rosyjski wicepremier i faworyt prezydenta Jelcyna, Borys Niemcow – został zastrzelony czterema strzałami w plecy, gdy przechodził przez most zaledwie kilkaset metrów od Kremla.

Jak dotąd śledztwo w sprawie tej zbrodni zidentyfikowało strzelca, byłego funkcjonariusza rosyjskich sił bezpieczeństwa, oraz jego najbliższych współpracowników; zabójcy mają powiązania z czeczeńskim liderem i rosyjskim politykiem Ramzanem Kadyrowem, zadeklarowanym wrogiem Niemcowa.

Trolle nakazano obwiniać rosyjską opozycję

Podejmowano różne próby odwrócenia uwagi odbiorców od czeczeńskiego tropu. Stosowano też rozmaite metody, w tym trolling oraz sfabrykowane materiały medialne. Widzieliśmy również kampanie dezinformacyjne promujące alternatywne wyjaśnienia, wskazujące na różne kierunki.

Ludmiła Sawczuk, rosyjska dziennikarka śledcza, która pod przykrywką pracowała w fabryce trolli w St.Petersburg, powiedziała „New York Times”, że po zamordowaniu Niemcowa „ją i cały jej zespół przeniesiono do działu, który zostawiał komentarze na stronach internetowych rosyjskich mediów informacyjnych, i polecono im sugerować, że to sama opozycja zorganizowała to morderstwo”.

Pracownikom „Fabryki Trolli” w Petersburgu w Rosji kazano rozpowszechniać dezinformację sugerującą, że rosyjska opozycja sama jest winna zabicia lidera opozycji Borisa Niemcowa.

Mediom kazano obwiniać Ukrainę

W czasie zamachu Boris Niemcow przygotowywał raport o aktywnym zaangażowaniu Kremla w konflikt ukraiński, który później został opublikowany. Od tego czasu Ukraina stała się dominującym celem w kampanii dezinformacyjnej, w której winę za morderstwo Niemcowa zrzuca się na ukraińskich oligarchów i władze w publikacjach m.in. przez np.państwowy międzynarodowy organ propagandowy Sputnik oraz Komsomolskaya Pravda, największy rosyjski dziennik.

Fakt, że narracje propagandowe w lojalnych wobec Kremla mediach podlegają centralnej koordynacji ze strony władz, tak zwany system „temników”, został potwierdzony przez sygnalistów, którzy ujawnili się z wnętrza rosyjskich organizacji medialnych.

Celem jest wprowadzenie w błąd

Czasami dezinformacja jest stosowana taktycznie: celem jest wówczas wprowadzenie odbiorców w błąd, aby uwierzyli, że coś, co jest prawdą, nie jest prawdą, albo odwrotnie. Jednak dezinformacja częściej jest działaniem o charakterze strategicznym, którego ostatecznym celem jest nie nadanie wiarygodności jednej konkretnej „prawdzie”; tego rodzaju operacja zadba o rozpowszechnienie różnych narracji, które będą sobie wzajemnie przeczyć, aby wprowadzić opinię publiczną w stan fundamentalnej dezorientacji.Ostateczny sukces następuje wtedy, gdy odbiorcy zaczynają wierzyć, że nigdy nie poznają prawdy na temat danego wydarzenia.

Jeśli na przykład prokremlowska kampania dezinformacyjna zdoła sprawić, byśmy uwierzyli, że nigdy nie będzie jasności co do tego, kto zestrzelił lot MH17 nad wschodnią Ukrainą w lipcu 2014 roku, posłuży to celowi ochrony sprawców i sprawi, że odbiorcy stracą wiarę w prawdę jako coś, co da się osiągnąć.

To samo można powiedzieć o sposobie, w jaki prokremlowska kampania dezinformacyjna potraktowała zabójstwo Borysa Niemcowa: najpierw Niemcow zostaje zamordowany; potem za pomocą trollingu i dezinformacji w mediach zabija się nadzieję, że prawda o jego śmierci zostanie ustalona.I wreszcie władze robią wszystko, co w ich mocy, aby zabić samą pamięć o Borysie Niemcowie; na przykład poprzez systematyczne usuwanie kwiatów i niszczenie dekoracji, które rosyjscy obywatele wciąż, aż do dziś, składają na miejscu zbrodni przed Kremlem.

Kliknij film, aby zobaczyć, jak kwiaty i dekoracje są siłą usuwane z mostu, na którym zginął Borys Niemcow, zaledwie kilkaset metrów od Kremla

Dalsza lektura:

Państwowa telewizja w Rosji jako broń przeciwko opozycji

KOMENTARZ: Środki, cele i konsekwencje prokremlowskiej kampanii dezinformacyjnej

Górne zdjęcie: Wikimedia Commons