Dezinformacja i manipulacja informacjami w Azerbejdżanie
Dezinformacja jest plagą systemu demokratycznego. Gdy do debaty publicznej wkraczają kłamstwa i oszustwo, obalanie fałszywych i szkodliwych narracji jest kluczowe. W Azerbejdżanie jednak, gdzie władze sprawują ścisłą kontrolę nad mediami, ujawnianie i przeciwstawianie się takiej dezinformacji stanowi szczególne wyzwanie.
Narracje dezinformacyjne rozpowszechniane przez prokremlowskie media w Azerbejdżanie są dobrze znane. W polityce zagranicznej prowokacyjny Zachód oskarża się o ingerowanie w sprawy wewnętrzne suwerennych państw; Zachód przedstawia się jako zagrożenie dla Rosji; oraz obwinia się go o organizowanie rewolucji w innych krajach.Podobnie jak w innych miejscach w trakcie pandemii Covid-19, również szeroko rozpowszechniano dezinformację dotyczącą szczepionek oraz liczne teorie spiskowe.
Ograniczanie wolności mediów
W 2021 roku Azerbejdżan został sklasyfikowany na 167. miejscu na 180 krajów pod względem wolności mediów przez Reporterów bez Granic.
„Represje po wyborach, kryzys związany z koronawirusem, a następnie wojna w Górskim Karabachu jesienią 2020 roku — wszystko to przyczyniło się do wzrostu cenzury i pogorszenia sytuacji dziennikarzy.”
Reporterzy bez Granic
Ponadto, według Freedom House, wolność internetu w 2021 roku pogorszyła się z 38/100 do 35/100 punktów. Azerbejdżański krajobraz medialny jest określany jako „niewolny”.
Represjonowanie niezależnych organizacji medialnych przez wiele lat miało negatywne konsekwencje dla wolności mediów. Biuro Radia Wolna Europa zostało zamknięte w 2014 roku; w 2017 roku zablokowano strony internetowe różnych niezależnych mediów (Radio Wolna Europa, Azadliq.info, Meydan, Turan oraz Azerbaycan Saati); a od 2018 roku rząd zablokował 85 stron internetowych bez właściwej decyzji sądu.Konta na Facebooku Meydan TV oraz Toplum TV również zostały zhakowane, a strony usunięte. Według Freedom House, ostatnie działania przeciwko niezależnym mediom obejmują blokowanie kluczowych niezależnych serwisów informacyjnych, w tym 24saat.org, Abzas.net, Azadliq, Radio Azadliq, Gununsesi, Kanal 13 TV oraz Meydan TV.
Niezależni dziennikarze są dyskredytowani, aresztowani i więzieni. Polad Aslanov, redaktor niezależnych serwisów informacyjnych Xeberman i Press-az, został skazany w 2020 roku na 16 lat więzienia pod zarzutem zdrady. Zgodnie z raportem Center for Election Monitoring and Democracy Studies, w 2020 roku czterech dziennikarzy było więzionych z powodów politycznych. Wcześniej Khadija Ismayil, znana dziennikarka śledcza, została skazana na siedem lat więzienia; Afghan Muxtarli na sześć lat. Ponadto dziennikarze są narażeni na ataki phishingowe, a ich konta w mediach społecznościowych są hakowane.
Sputnik Azerbejdżan – wiodące antyzachodnie medium
Wraz z ograniczeniem wolności mediów i wolności dziennikarskiej w Azerbejdżanie zagrożenie dezinformacją jest znacznie większe.Sputnik Azerbejdżan przoduje w promowaniu antyzachodniej dezinformacji, a inne media portale regularnie przedrukowują jego materiały.
Szereg antyzachodnich narracji
Podobnie jak w innych krajach Partnerstwa Wschodniego, narracje dezinformacyjne dążą do zdyskredytowania USA i UE, jednocześnie wychwalając Rosję.
Rosyjskie uzbrojenie jest najpotężniejsze
Ponieważ Rosja jest militarnie najpotężniejsza na świecie, żaden kraj nie powinien wystawiać cierpliwości Rosji na próbę. Ta narracja była bardzo rozpowszechniona podczas ćwiczeń wojskowych prowadzonych przez USA- i NATO.
Zachód zagraża Rosji
Używana głównie w odniesieniu do Gruzji i Ukrainy, ta narracja twierdzi, że Zachód wykorzystuje te dwa kraje, aby zniszczyć Rosję.
Demokracja i prawa człowieka to tylko narzędzie Zachodu
Bardzo popularna i szeroko rozpowszechniona narracja, według której Zachód wykorzystuje organizacje pozarządowe, grupy LGBT oraz innych działaczy na rzecz praw człowieka, aby niszczyć państwa narodowe i demontować tradycyjne kultury.
UE jest antyislamska i stanowi zagrożenie dla wartości rodzinnych
Przekonanie, że UE dyskryminuje muzułmanów i zagraża wartościom rodzinnym, jest w Azerbejdżanie powszechne.To stronnicze postrzeganie UE jest promowane, między innymi, przez rosyjskie, tureckie i azerskie państwowe kanały telewizyjne, które wszystkie cieszą się popularnością w Azerbejdżanie. Europejski styl życia jest często postrzegany jako zagrożenie dla azerskich wartości rodzinnych, w tym tradycyjnych ról płciowych.
Brak wolności mediów ułatwia szerzenie dezinformacji
Wolność mediów i niezależne dziennikarstwo są kluczowe dla zdrowych demokracji. Ataki na niezależne media oraz ograniczenia wolności mediów w Azerbejdżanie tworzą środowisko, w którym dezinformacja może się rozwijać, a fałszywe informacje i manipulacje w przestrzeni informacyjnej pozostają bez odpowiedzi.
