Narodowy whataboutyzm jako ideologia państwowa

Kreml i sztuka wskazywania palcem

„Whataboutism” to chwyt retoryczny służący do odwracania uwagi od nieprzyjemnej kwestii. Oxford English Dictionary definiuje to jako:

Technikę lub praktykę odpowiadania na oskarżenie lub trudne pytanie poprzez wysunięcie kontr-oskarżenia albo poruszenie innej kwestii.

Metoda ta jest bardzo popularna w prokremlowskim ekosystemie dezinformacji. „Rosyjskie wojsko zestrzeliło samolot pasażerski? No dobrze, a co z wszystkimi samolotami, które zestrzeliły USA?” „Wschodnia Ukraina? No dobrze, a co ze wszystkimi krajami, w których sprawy USA ingerowały?” „Demonstranci zatrzymani w Rosji? No dobrze, a co z przemocą policji w Europie i żółtymi kamizelkami? A co z prześladowaniem uczestników pokojowych protestów w Waszyngtonie, 6 stycznia?”

Klasyczna retoryka opisuje tę technikę jako wariant błędu logicznego tu quoque. Po rosyjsku „сам дурак” – „sam jesteś idiotą!”. To podejście ma głębokie korzenie w sowieckich tradycjach retorycznych, a kremlowski ekosystem dezinformacji często sięga po tę metodę.EUvsDisinfo opisało tę metodę w kilku artykułach – na przykład tutaj, tutaj i tutaj.

Kamień węgielny Kremla

Proces zaszedł tak daleko, że można już zasugerować, iż Kreml rozwinął go w ideologię: narodowy whataboutyzm. Kremlowscy dyplomaci i dziennikarze z kontrolowanych przez państwo mediów powtarzają jak papugi przekazy dnia, unikając intelektualnej wymiany. Odpowiedź na każdą krytykę Rosji: na Zachodzie jest gorzej. Reakcja na każde osiągnięcie za granicą: Rosja robi to lepiej.

Whataboutyzm jest kamieniem węgielnym narracji prokremlowskiej.„Zachodni wymiar sprawiedliwości jest znacznie bardziej drakoński niż rosyjski”; „Krajami zachodnimi rządzą elity, podczas gdy Rosja ma mandat od narodu”; „Kraje zachodnie zmagają się znacznie bardziej niż Rosja w warunkach pandemii COVID-19 i zarządzonych przez rząd lockdownów”.

Obecne ogólnokrajowe protesty w Rosji w poparciu dla uwięzionego polityka opozycji Nawalnego? A co z niemieckimi i holenderskimi protestami przeciwko lockdownom? Prokremlowski ekosystem syndykuje artykuły o upadku zachodniego świata.

Teraz rząd [niemiecki], podobnie jak w Holandii, nie wydaje się mieć żadnego rozwiązania, tylko propagandę rozpowszechnianą w wielkich mediach, takich jak Welt czy Der Spiegel, która tak przeraża ludzi. Z powodu tej propagandy niektórzy ludzie popełniają samobójstwo.

Kremlowska obawa

Ten artykuł pojawił się, z literówkami pieczołowicie zachowanymi, w kilku prokremlowskich mediach. Tutaj, na przykład, i tutaj. Nawet na najwyższym szczeblu politycznym, zamiast odpowiadać na pytania dotyczące masowych zatrzymań pokojowych demonstrantów, rosyjscy urzędnicy stosują whataboutism zamiast dialogu:

Wysłaliśmy zestaw materiałów o tym, jak przeprowadza się zatrzymania i jak rozbija się pokojowe protesty, jak policja działa w krajach UE, do pana.Borrell, aby on i jego delegacja mieli szansę sami odpowiedzieć na wiele pytań, zanim zadadzą je nam.

Urzędnicy Kremla posuwają się wręcz do twierdzenia, że UE odmawia odpowiedzi na te pytania.

Nie otrzymaliśmy od nich nic poza ciszą. Po prostu ciszę. Nie mają żadnych argumentów; po prostu ich nie ma.

Uniki zamiast dialogu. Atak, zamiast odpowiedzi:

Jesteśmy głęboko zaniepokojeni trwającą kampanią prześladowań przeciwko uczestnikom tzw. szturmu na Kapitol USA z 6 stycznia 2021 r., a także przeciwko każdemu, kto w ogóle nie zgadza się z wynikami ostatnich wyborów prezydenckich. Urzędnicy USA i posłuszne media określili ich mianem „krajowych terrorystów”.

Kolejnym dobrym przykładem jest redaktor naczelna RT i Sputnika, Margarita Simonyan. Wśród Rosjan narasta niezadowolenie z niskich emerytur. Zamiast podjąć dyskusję o tym, jak rozwijać i ulepszać system emerytalny, pani Simonyan z pasją sięga po broń whataboutismu:

Drżymy ze strachu, gdy przypominamy sobie, jak żyliśmy w 1999 roku. To jest obiektywny fakt. Kiedy ludzie narzekają, że „emerytury są małe”. Oczywiście, że emerytury są małe.Ale one są o wiele wyższe niż kiedyś!

A więc: emerytury są niskie? A co z latami dziewięćdziesiątymi!? Nie masz prawa narzekać!

Kremlowska zasada

Whataboutism, wskazywanie palcem, ewoluował na Kremlu z taniego retorycznego triku w obsesję, w sztukę. Media państwowe pielęgnują kulturę urazy, oburzenia, w której krytyczne uwagi opisuje się jako ataki na fundamenty rosyjskiego państwa, rosyjskiej kultury, rosyjskiego istnienia. Zasady ulicznej bijatyki wyznaczają zarysy kremlowskiego narodowego whataboutismu:

„Jeśli walka jest nieunikniona, musisz uderzyć pierwszy”

Prokremlowskie media i kremlowscy pachołkowie żyją, śpią i pracują według tej zasady. Unikaj dialogu. Atakuj pierwszy.