Prokremlowskie media próbują stworzyć w Gruzji alternatywną, antyzachodnią rzeczywistość
Gruzja od dawna jest celem prokremlowskiej dezinformacji – dezinformacji, która próbuje podsycać antyzachodnie postawy, wywoływać obawy przed niewiarygodnym Zachodem i agresywnym NATO oraz przedstawiać Rosję jako naród moralnie i ideologicznie superiorny.
W kraju działa kilka kontrolowanych przez rosyjskie państwo mediów, w szczególności Sputnik Georgia, który stanowi punkt ogniskowy prokremlowskich narracji dezinformacyjnych. Jego działalność jest wspierana przez Sputnik Abkhazia oraz Sputnik Ossetia, których treści są wyraźnie obecne w bazie danych EUvsDisinfo. Choć zdolność prokremlowskich mediów do docierania do szerokiej publiczności w Gruzji jest wątpliwa, lokalni pośrednicy udowodnili, że także potrafią skutecznie rozpowszechniać dezinformację. Podobnie jak w kontrolowanych przez rosyjskie państwo mediach, ich narracje koncentrują się na rzekomych zachodnich zagrożeniach dla tradycyjnych wartości Gruzji, gruzińskiej państwowości oraz bezpieczeństwa.
Przypadek lokalnego prokremlowskiego pośrednika: Alt-Info TV
Ilustracyjnym przykładem tego, jak lokalni pośrednicy pomagają rozpowszechniać prokremlowskie narracje dezinformacyjne, jest Alt-Info TV. Medium to jest znane ze swojej ultrakonserwatywnej i wyraźnie antyzachodniej postawy, a także z zachęcania do przemocy.W ciągu ostatniego roku Alt-Info TV przekształciło się w nowy konserwatywno-chrześcijański ruch polityczny w Gruzji, doprowadzając nawet do utworzenia nowej partii politycznej.
Prowadzący Alt-Info byli zaangażowani w organizowanie brutalnych protestów przeciwko Tbilisi Pride w lipcu 2021 roku, w wyniku których ucierpiało wielu dziennikarzy. Protesty były zachęcane przez ultranacjonalistycznego rosyjskiego filozofa Aleksandra Dugina, często rozmówcę w programach Alt-Info.
Od tego czasu język Alt-Info staje się coraz bardziej niepohamowany i agresywny w potępianiu liberałów oraz w nienawiści i wrogości wobec zachodnich partnerów Gruzji, w tym UE. Dla Alt-Info agresja stanowi centralny element ich ideologicznej sprawy, a palenie flag UE i państw zachodnich jest normą.
Alt-Info jest stosunkowo nowym graczem w gruzińskim środowisku medialnym (stacja rozpoczęła nadawanie w lutym 2021 roku i uzyskała zgodę na ogólnokrajową emisję we wrześniu 2021 roku), więc danych o wielkości jej publiczności jest niewiele. Medium jest jednak obecne w mediach społecznościowych: ma nieco ponad 26 000 subskrybentów na YouTube, a od 2017 roku zgromadziło niemal 11 milionów wyświetleń.Warto zauważyć, że Alt-Info ma trudności z dobrym funkcjonowaniem na Facebooku, sieci społecznościowej powszechnie używanej w Gruzji, ponieważ Facebook często usuwa sieci powiązane z Alt-Info za skoordynowane nieautentyczne zachowania. Najnowsze usunięcie miało miejsce na początku grudnia 2021 r., w wyniku dochodzenia przeprowadzonego przez DFRLab przy Atlantic Council. Zasoby Alt-Info były wcześniej usuwane z platform w 2020 oraz w 2019. Po dużym banie w 2020 r. Alt-Info nadal wykorzystywało platformę do rozpowszechniania swoich treści, ale także przeniosło się do szyfrowanych aplikacji komunikacyjnych, takich jak Telegram, a jego kanał zgromadził ponad 4400 subskrybentów.
Przypadek Alt-Info TV ilustruje, jak prorosyjskie media uczą się poruszać i omijać środki podejmowane przez platformy w celu ograniczenia skoordynowanych nieautentycznych zachowań.Co więcej, jest to mrożące krew w żyłach ostrzeżenie, jak dezinformacja może prowadzić do działań w świecie rzeczywistym — albo poprzez podżeganie do przemocy i nienawiści, albo poprzez kształtowanie partii politycznej, której agenda obejmuje „wyzwolenie” Gruzji z Zachodu.
Dezinformacja o COVID-19: stare melodie
Prokremlowskie kanały dezinformacyjne w Gruzji były również gorliwymi zwolennikami ruchu antyszczepionkowego, rozpowszechniając dezinformację na temat COVID-19 i szczepionek.
Co znamienne, Gruzja od lat była celem dezinformacji związanej ze szczepionkami i zdrowiem publicznym, jeszcze przed pandemią COVID-19. W szczególności prokremlowskie media skoncentrowały się na Richard Lugar Centre for Public Health Research, przedstawiając je jako źródło broni biologicznej, niebezpiecznych patogenów i śmiercionośnych eksperymentów — na długo przed tym, jak takie teorie spiskowe stały się prominentne w skali globalnej. Jednak w kontekście pandemii COVID-19 narracje dezinformacyjne i teorie spiskowe o rzekomych „tajnych laboratoriach biologicznych” znalazły wyjątkowo podatny grunt i rozprzestrzeniły się daleko poza samą Gruzję.
W Gruzji szczególny wzrost dezinformacji związanej ze szczepionkami nastąpił po amerykańskiej darowiźnie szczepionek Pfizer dla Gruzji w lipcu 2021 r.Ponadto prorosyjskie media konsekwentnie promowały ideę, że Zachód celowo opóźniał autoryzację i uznanie Sputnik V (zob. tutaj, tutaj), a nawet uniemożliwiał Gruzji jego zakup.
Choć trudno zmierzyć bezpośredni wpływ dezinformacji na opinię publiczną, sondaże z lipca 2021 r. pokazały, że 47 proc. Gruzinów odmówiło zaszczepienia się (niewielka poprawa w porównaniu z lutym 2021 r., kiedy 53 proc. deklarowało, że odmówi przyjęcia szczepionki). Ponadto wzrost liczby osób uczestniczących w protestach przeciwko obowiązkowym szczepieniom, zielonym paszportom i „terrorowi COVID” może również wskazywać, że dezinformacja na temat COVID-19 i szczepionek rzeczywiście wpływa na opinię publiczną.
Szereg gruzińskich weryfikatorów faktów, mediów oraz organizacji społeczeństwa obywatelskiego, z których wiele należy do nowo powołanej Koalicji na rzecz Integralności Informacji, od wielu lat uodparnia społeczeństwo na dezinformację. Ich praca pozostaje dziś tak samo istotna jak kiedykolwiek.
Czytaj więcej:
Narracje dezinformacyjne dotyczące Partnerstwa Wschodniego
Kto boi się brązowego pluskwiaka marmurkowatego?
Zwalczanie wirusa dezinformacji: edycja gruzińska
