Koronawirus: rosyjscy dziennikarze kontra teorie spiskowe
Niezależni dziennikarze w Rosji nadal rozliczają kontrolowane przez państwo media z tego, w jaki sposób przedstawiają one rosyjskiej opinii publicznej pandemię COVID-19.
W zeszłym tygodniu szczególną uwagę dwóch takich niezależnych redakcji przyciągnęły wypowiedzi czołowego rosyjskiego naukowca podczas telewizyjnego wywiadu: The Insider oraz TV Rain.
„Gigantyczny system kontrolowania świata”
W wywiadzie wyemitowanym 6 kwietnia przez kontrolowany przez państwo kanał telewizyjny Rossija 1, Michaił Kowalczuk, rosyjski naukowiec i prezes Moskiewskiego Instytutu Badawczego Kurczatowa, zasugerował, że koronawirus mógł zostać wytworzony przez USA jako sposób na przejęcie kontroli nad światem.
Pan Kowalczuk, przedstawiony w roli szefa instytutu badawczego, najpierw opisał swoje rozumienie porządku światowego po zimnej wojnie, w którym upadek Związku Radzieckiego — zdaniem mówcy — doprowadził do pewnej formy niestabilności, która czyniła wojnę światową bardzo prawdopodobną; jednak ponieważ tego rodzaju wojna prowadziłaby do niszczycielskiego globalnego zniszczenia z użyciem broni jądrowej — powiedział — USA potrzebowały substytutu tradycyjnej wojny:
“Nie chcę w tym momencie szczegółowo omawiać, czy wirus jest naturalny czy sztuczny; ale chcę wskazać jedną rzecz: jak zaczęliśmy mówić, było broń jądrowa; była i jest broń chemiczna, która została zakazana; oraz była i jest broń bakteriologiczna. Dziś nauka jest tak zaawansowana, że skonstruowanie wirusa lub innego systemu biologicznego wcale nie jest trudne […] Ten wirus, którego nikt nie widzi, zmusił system światowy do całkowitego zatrzymania. Oznacza to, że pojawił się gigantyczny system kontroli świata.”
Prowadzący program, Władimir Sołowjow, rozpoczął trwający niemal pół godziny wywiad stwierdzeniem, które dodało wywiadowi warstwę możliwości zaprzeczenia:
„Dyskusja w świecie naukowym trwa nadal: czy koronawirus mógł zostać stworzony sztucznie, czy jest naturalną mutacją? W Rosji nie ma powodu, by sądzić, że COVID-19 został stworzony sztucznie, jak powiedział dziś minister zdrowia Muraszko; ale jeśli jeden wirus był w stanie poddać kwarantannie całą planetę, to nie kontrolujemy sytuacji”.
Prowadzący niewiele robił, by przerywać lub podważać miejscami niezbyt uporządkowaną wypowiedź rozmówcy, zadając jedynie kilka pytań w trakcie trwającego 28 minut wywiadu.
Władimir Sołowjow, który posiada zezwolenie na stały pobyt we Włoszech, prowadzi własny program w kontrolowanej przez państwo telewizji Rossija 1. Wykorzystywał swój program, by nękać niezależnych dziennikarzy.Kliknij ten link, aby zobaczyć przykłady dezinformacji pojawiającej się w programie pana Sołowjowa.
Innymi słowy, audycja stworzyła mieszankę, w której pozwolono zdominować naukowcowi teorię spiskową – z listkiem figowym w postaci wahania wyrażonego przez prowadzącego poprzez odwołanie się do oświadczenia ministra zdrowia.
Odpowiedź The Insider i TV Rain
Zarówno The Insider, jak i TV Rain są niezależnymi rosyjskimi mediami, których działalność obejmuje systematyczne sprawdzanie faktów i demaskowanie kłamstw mediów kontrolowanych przez państwo – The Insider z osobną sekcją „Anti-Fake”, a TV Rain z cotygodniowym programem zatytułowanym „Fake News”.
Weryfikatorzy faktów z The Insider zakwestionowali twierdzenia przedstawione w talk-show Rossiya 1 w artykule pod nagłówkiem: „Prezes Instytutu Kurczatowa i przyjaciel Putina, Kowalczuk, powiedział w programie Sołowjowa, że COVID-19 został stworzony przez Stany Zjednoczone w celu kontrolowania planety”.
Poza obaleniem teorii spiskowej o COVID-19 jako możliwym amerykańskim spisku, artykuł The Insider zakwestionował szereg dodatkowych stwierdzeń wygłoszonych przez rosyjskiego naukowca na poparcie tej teorii spiskowej.Jedno z nich – że „na całym świecie zachodzi proces spadku liczby ludności” – zostało obalone poprzez odwołanie się do faktu, że między 1974 a 2019 rokiem liczba ludności świata wzrosła z 4 miliardów do 7,7 miliarda.
Roman Dobrochotow jest redaktorem naczelnym The Insider.Przeczytaj jego wywiad dla EUvsDisinfo: „‚Wojna informacyjna’ to termin używany przez Kreml do usprawiedliwiania dezinformacji”.
TV Rain odpowiedziała na wywiad z humorem, wskazując na niektóre z bardziej groteskowych stwierdzeń, które padły w trakcie rozmowy.
Jednocześnie TV Rain pokazała przykłady, jak ten sam naukowiec wcześniej wygłaszał podobnie niezręczne publiczne wypowiedzi, w tym teorię głoszącą, że globalne elity genetycznie wyhodowały formę homo sapiens specjalnie po to, by służyła ich interesom.
Wreszcie TV Rain podkreśliła powagę incydentu, wskazując na powiązania rodzinne pana Kowalczuka; jego rzekomą bliską znajomość z prezydentem Rosji oraz rolę, jaką pozwolono mu odgrywać w tym, co TV Rain postrzega jako działania, które podważyły instytucje naukowe w Rosji.
Rosyjscy dziennikarze stawiają opór
EUvsDisinfo już opisywało, jak manipulacje dotyczące COVID-19 w prokremlowskich mediach były kwestionowane dzięki wysiłkom rosyjskich dziennikarzy; w szczególności The Insider, TV Rain oraz rosyjska redakcja BBC.
Ponadto EUvsDisinfo przedstawiło wywiad z sześcioma rosyjskimi dziennikarzami i ekspertami wraz z ich oceną sposobu, w jaki prokremlowskie media potraktowały temat COVID-19.
Zanim pandemia się rozpoczęła, EUvsDisinfo opublikowało serię wywiadów portretowych z niezależnymi rosyjskimi dziennikarzami o tym, jak oceniają prokremlowską dezinformację; seria obejmowała wywiad z Marią Borzunovą, współprowadzącą program TV Rain „Fake News”, oraz z Romanem Dobrochotowem, redaktorem naczelnym The Insider.
Maria Borzunova demaskuje dezinformację jako współprowadząca cotygodniowy program „Fake News” w niezależnej stacji TV Rain. Przeczytaj jej wywiad dla EUvsDisinfo: „Odwracanie uwagi odbiorców od prawdziwych problemów.”
Nadawany w Rosji i za granicą
Program, w którym pojawiły się te twierdzenia, „Vecher s Vladimirom Solovyovym”, jest drugim najpopularniejszym talk-show w Rosji, według wiodącego rosyjskiego monitora mediów, Media Scope. Według Media Scope wywiad z panem Kowalczukiem z 6 kwietnia obejrzało ponad 400 000 osób w samej tylko Moskwie.
Państwowe kanały Rossiya 1 oraz siostrzany Rossiya 24 są częścią państwowego giganta medialnego VGTRK, którego zastępcą dyrektora generalnego jest objęty sankcjami UE Dmitrij Kisielow.Kliknij ten link, aby zobaczyć 445 przykładów dezinformacji (do 15 kwietnia 2020 r.) pojawiających się w przekazie kanałów Rossija, zebranych w publicznej bazie danych EUvsDisinfo.
Kanały Rossija nadają do gospodarstw domowych na terenie całej Federacji Rosyjskiej; jednak ich przekaz jest również udostępniany rosyjskojęzycznym odbiorcom poza Rosją za pośrednictwem satelitarnych i kablowych pakietów telewizyjnych pod nazwą RTR Planeta. Zgodnie z własną stroną internetową tej sieci, jej widownia poza Rosją wynosi ponad 30 milionów osób na całym świecie.
Zdjęcie u góry: zrzut ekranu z Rossija 1 za pośrednictwem The Insider.
