W Szwecji odporność jest kluczowa w walce z dezinformacją
Odkąd Rosja nielegalnie anektowała Krym w 2014 r. – operację, w której dezinformacja, oszustwo i wywoływanie zamieszania odegrały kluczową rolę – szwedzkie władze zintensyfikowały działania mające na celu ochronę Szwecji przed podobnymi wrogimi operacjami wpływu. Rząd przyjął nową strategię bezpieczeństwa, Szwedzka Służba Bezpieczeństwa (Säpo) poinformowała wszystkie partie polityczne o tym problemie, a Szwedzka Agencja ds. Ochrony Ludności i Gotowości (MSB) zgromadziła przedstawicieli mediów masowych i mediów społecznościowych na dialog dotyczący cyberbezpieczeństwa oraz problemu wrogiej dezinformacji. MSB powołała także specjalny zespół zadaniowy koncentrujący się na ochronie integralności nadchodzących wyborów krajowych we wrześniu, a około 9000 podmiotów w krajowym systemie zarządzania kryzysowego zostało poinformowanych o tym wyzwaniu.
W naszej bazie danych prokremlowskie narracje o Szwecji kreślą obraz społeczeństwa stojącego na krawędzi wojny domowej z powodu migracji oraz społeczeństwa niemoralnego, które dobrowolnie stało się „zislamizowane”. Kilka szczególnie interesujących przykładów zasługuje na bliższe przyjrzenie się.
Intrygujące przypadki z udziałem rosyjskich mediów państwowych w Szwecji
W przeciwieństwie do niektórych innych części świata rosyjski państwowy kanał Sputnik nie utrzymał się długo w Szwecji.Po niespełna roku, Sputnik w Szwecji – a w istocie we wszystkich krajach nordyckich – zakończył działalność.
Jednak zainteresowanie Szwecją ze strony rosyjskich, kontrolowanych przez państwo kanałów na tym się nie skończyło. Jedną z głównych narracji wykorzystywanych przez prokremlowską dezinformację na temat Szwecji jest kwestia migracji. Zgodnie z logiką wykorzystywania już istniejących podziałów w społeczeństwie służy to temu, by przedstawiać Szwecję jako niestabilną i wzbudzać strach.
Gdy w 2017 roku rosyjska, kontrolowana przez państwo stacja telewizyjna NTV pojechała do Rinkeby, dzielnicy Sztokholmu, w której w tamtym czasie dochodziło do niepokojów społecznych, wygląda na to, że chcieli zobaczyć jakąś akcję. Jak informowały zarówno szwedzkie, jak i duńskie media, miejscowi nastolatkowie zostali zaczepieni przez rosyjską ekipę telewizyjną i zaoferowano im pieniądze „za zrobienie jakiejś akcji przed kamerą”. Ponieważ ekipa przegapiła „prawdziwą” akcję kilka dni wcześniej, mieli rzekomo chcieć ujęć pasujących do ich relacji. Kilka dni później NTV wyemitowała reportaż z tej dzielnicy zatytułowany „Migranci zamienili sztokholmską dzielnicę w strefę skrajnego zagrożenia“, w którym przyczynę niepokojów przedstawiono fałszywie jako mającą początek w dochodzeniu dotyczącym gwałtu, podczas gdy w rzeczywistości policja prowadziła śledztwo w sprawie przestępstwa związanego z narkotykami.
Inny incydent, z udziałem tego samego kanału, miał miejsce na szwedzkiej wyspie Gotlandia w 2016 roku.Reportaż dotyczył oświadczenia Sekretarza Generalnego NATO Stoltenberga, że Rosja ćwiczyła zrzucenie bomby nuklearnej na Szwecję, ale twierdził też, że NATO zagraża Rosji poprzez ćwiczenia w krajach bałtyckich oraz że Gotlandia została ponownie zmilitaryzowana w kontekście agresywnej Rosji.
Aby zilustrować te twierdzenia, NTV udało się do Urzędu Wojewódzkiego i sfilmowało urzędnika wskazującego różne miejsca na mapie, podczas gdy lektor twierdził, że Gotlandia była w centrum wszystkich wojen XX wieku. W rzeczywistości urzednik został poproszony przez ekipę telewizyjną o wskazanie ponad 100 rezerwatów przyrody na wyspie. W trakcie rozmowy nie było w ogóle mowy ani o wojnie, ani o wojsku.
Podobny przypadek zauważyli dziennikarze w Danii, gdzie NTV zniekształciło wypowiedzi duńskich polityków, ponownie po to, by przedstawić Danię jako rusofobiczną i dążącą do wojny, jak opisywaliśmy wcześniej. Informowaliśmy również o innym podobnym przypadku we Francji, z udziałem innego rosyjskiego państwowego kanału telewizyjnego.
Intrygujące przypadki związane z fałszywymi listami w Szwecji
Szwecja również miała swój niemały udział w fałszywych listach, przedstawianych tak, jakby zostały wysłane przez szwedzkich polityków i osoby publiczne wysokiego szczebla.Wszystkie listy dość szybko uznano za fałszywe – zarówno ze względu na ich słabą znajomość języka szwedzkiego, jak i dlatego, że osoby, do których były adresowane, publicznie je zdementowały.
21 lutego 2015 r. w mediach społecznościowych, za pośrednictwem strony internetowej z lokalnymi niemieckimi wiadomościami, pojawił się list wyglądający na podpisany przez szwedzkiego ministra obrony Petera Hultqvista. List, wysłany do Magnusa Ingessona, dyrektora generalnego BAE Systems Bofors AB, dotyczył sprzedaży broni Ukrainie, a minister rzekomo gratulował firmie podejrzanej sprzedaży broni do Ukrainy. W rzeczywistości ustalono, że list pochodził z Petersburga.
2 września 2015 r. list podpisany przez Torę Holst, szefową Międzynarodowego Urzędu Prokuratury Publicznej w Sztokholmie, został zamieszczony na stronie CNN, gdzie czytelnicy mogą przesyłać własne materiały, a następnie został wyemitowany w rosyjskiej telewizji państwowej i w mediach prokremlowskich. List rzekomo dotyczył próby umorzenia postępowania przeciwko szwedzkiemu obywatelowi w sprawie zbrodni wojennych popełnionych na Ukrainie.
Trzeci list, zamieszczony na stronie internetowej, na której każdy może publikować artykuły, przez jednorazowego anonimowego użytkownika, miał rzekomo pochodzić od Nady al-Qahtani, domniemanej kobiecej liderki ISIS. List był adresowany do szwedzkiej minister spraw zagranicznych Margot Wallström i prosił Szwecję o wsparcie w imię feminizmu, aby wysyłać broń do ISIS przez Turcję.List został rozpowszechniony w rosyjskich kanałach internetowych, przetłumaczony na rosyjski.
Budowanie odporności
Jako kolejny krok w kierunku budowania odporności MSB opublikowała również Podręcznik dla komunikatorów, pomyślany jako narzędzie do radzenia sobie z dezinformacją. Jest on dostępny bezpłatnie w języku angielskim na stronie internetowej MSB . Jednak najważniejsze, aby stworzyć odporność, to budować świadomość zagrożenia wrogimi zagranicznymi operacjami wpływu oraz poprawiać zdolność krytycznego myślenia wśród społeczeństwa, według MSB.
Dalsza lektura:
Dania i Szwecja: „Rosyjskie fałszywe wiadomości są zagrożeniem dla naszych krajów”
Budowanie szwedzkiej odporności
Rosyjska telewizja oferuje pieniądze za ustawioną „akcję” w Szwecji?
Za kulisami szwedzkiej fabryki trolli
Zastraszanie jako narzędzie propagandy w krajach nordyckich
Nieuchronne zagrożenie wojną domową – w Szwecji!
