Wykres tygodnia: 111 486
Analiza przeprowadzona przez De Groene Amsterdammer pokazuje, że w ciągu trzech dni Internet Research Agency wyprodukowała aż 111 486 tweetów. Spośród tej liczby co najmniej 65 000 tweetów obwiniało Ukrainę za zestrzelenie samolotu MH17 . Katastrofa MH17 była momentem największej aktywności rosyjskich trolli w historii.
Robert van der Noordaa i Coen van de Ven, dziennikarze De Groene Amsterdammer, przeanalizowali tweety publikowane przez konta powiązane z Internet Research Agency (IRA, czyli tzw. fabryką trolli), które zostały ujawnione przez Twittera w październiku ubiegłego roku. Skupili się na tych dotyczących katastrofy lotu MH17 Malaysian Airlines.
Jak ustalili, masowa kampania dezinformacyjna, obwiniająca Ukrainę za zestrzelenie, wykorzystała bezprecedensową liczbę 40 931 tweetów opublikowanych natychmiast po katastrofie oraz kolejne 28 844 następnego dnia – wszystkie dotyczyły katastrofy MH17. Łącznie, w mniej niż 72 godziny, rosyjskie trolle opublikowały niemal 111,5 tysiąca tweetów o MH17 i innych tematach.Konta były aktywne także później, ale nigdy więcej nie osiągnęły takiej liczby tweetów.
Choć dziś wiemy, że Internet Research Agency ingerowała w dyskusje online na całym świecie — od amerykańskiej kampanii prezydenckiej po wybory krajowe w Niemczech oraz wybory do PE w Grecji — nowe śledztwo pokazuje, że nigdzie rosyjskie trolle nie były tak aktywne jak w pierwszych godzinach i dniach po katastrofie MH17.
Samolot Malaysian Airlines Flight MH17 spadł na terytorium Ukrainy 17 lipca 2014 roku. Zginęło wszystkich 298 pasażerów na pokładzie. Powołany przez Holandię Wspólny Zespół Śledczy stwierdził, że samolot został zestrzelony pociskiem rakietowym z serii 9M38, odpalonym z BUK-TELAR, z pól uprawnych w pobliżu Pervomajskiego (wschodnia Ukraina). W tamtym czasie obszar ten był kontrolowany przez wspierane przez Rosję formacje zbrojne. BUK-TELAR został przywieziony z terytorium Federacji Rosyjskiej, a po zestrzeleniu zabrany z powrotem na jej terytorium.24 maja 2018 r. JIT oświadczył, że BUK-TELAR, którym zestrzelono MH17, pochodzi z 53. brygady rakiet przeciwlotniczych, jednostki armii rosyjskiej z Kurska w Federacji Rosyjskiej.
Pomimo dowodów i zakończonego już śledztwa, dezinformacja dotycząca zestrzelenia MH17 była rozpowszechniana przez kontrolowane przez państwo rosyjskie media, w tym poprzez konkurujące i sprzeczne wersje wydarzeń, które EUvsDisinfo szeroko opisywało. Prokremlowskie narracje koncentrowały się na obwinianiu Ukrainy za zestrzelenie samolotu, wzmacniane sprzecznymi stwierdzeniami, takimi jak: że trasa MH17 została celowo zmieniona, aby lecieć nad strefą wojny; że został zestrzelony z terytorium kontrolowanego przez armię ukraińską, albo że w rejonie katastrofy znaleziono ukraiński myśliwiec. Twierdzenia te były „popierane” przez niewiarygodnych świadków i sfałszowane obrazy,
Analiza przeprowadzona przez De Groene Amsterdammer pozwala nam przyjrzeć się bliżej narracjom rozpowszechnianym na Twitterze w pierwszych godzinach po katastrofie oraz taktykom stosowanym przez fabrykę trolli.
Operacja trollowania
Pierwsze tweety pojawiły się już czterdzieści minut po katastrofie. Początkowo trolle nie wydawały się wiedzieć, jakie będzie prokremlowskie stanowisko – udostępniały informacje o katastrofie, a nawet oskarżały „rebeliantów” o zestrzelenie samolotu.Wyraźnie antyukraiński wydźwięk pojawił się dopiero następnego ranka, wraz z twierdzeniami, że ukraińskie władze nakazały zestrzelenie samolotu jako prowokację. Tego dnia ponad 70 procent wszystkich powiązanych z IRA i skoordynowanych tweetów używało hashtagów (po rosyjsku) mówiących: kyiv-has-boeing-shot, kyiv-provocation i kyiv-tell-the-truth.
Nagły wzrost aktywności trolli ustał równie gwałtownie, jak się zaczął, rankiem 19 lipca. Jednak przekazy były nadal rozpowszechniane.
W przeciwieństwie do podobnych operacji prowadzonych przez IRA, trolle zadały sobie trud samodzielnego pisania wiadomości, w skoordynowany sposób, zamiast retweetować cudze treści. Innym przykładem skoordynowanego działania jest wpis na blogu Katyi Timofeevej o Carlos – rzekomym hiszpańskim kontrolerze ruchu lotniczego, który twierdził, że zauważył dwa myśliwce w pobliżu MH17. Po opublikowaniu na Twitterze został podany dalej niemal sto razy w ciągu sześciu minut, mimo że konto Timofeevej miało zaledwie garstkę obserwujących. Nawiasem mówiąc, historia Carlosa została obalona przez Radio Free Europe/Radio Liberty and the RISE project, podczas gdy „Carlos” okazał się skazanym przestępcą, twierdzącym, że Rosja płaciła mu za udawanie kontrolera ruchu lotniczego.
Warto pamiętać, że fabryka trolli była tylko częścią kampanii dezinformacyjnej wokół katastrofy MH17.Kampania w prokremlowskich mediach nadal trwa – tylko w maju 2019 roku odnotowaliśmy sześć nowych przypadków w trzech językach w naszej bazie danych.
Dalsza lektura:
MH17: Czas się kończy dla dezinformacji. EUvsDisinfo. https://new2026.euvsd.info/mh17-time-is-running-out-for-disinformation/
Defensywna dezinformacja jako flara-wabik: Skripal i lot MH17. EUvsDisinfo. https://new2026.euvsd.info/defensive-disinformation-as-decoy-flare-skripal-and-flight-mh17/
Lot MH17: Dlaczego Kreml nie może powiedzieć prawdy? EUvsDisinfo. https://new2026.euvsd.info/flight-mh17-why-can-the-kremlin-not-tell-the-truth/
Lot MH17 trzy lata później: wydobywanie prawdy ze wschodniej Ukrainy. EUvsDisinfo. https://new2026.euvsd.info/flight-mh-17-three-years-on-getting-the-truth-out-of-eastern-ukraine/
Petersburska fabryka trolli atakuje wybory od Niemiec po Stany Zjednoczone. EUvsDisinfo. https://new2026.euvsd.info/the-st-petersburg-troll-factory-targets-elections-from-germany-to-the-united-states/
Zmienne, wzajemnie sprzeczne narracje Kremla na temat MH17. Bellingcat.https://www.bellingcat.com/news/uk-and-europe/2018/01/05/kremlins-shifting-self-contradicting-narratives-mh17/
Polowanie na „Delfina”. Kluczowy figurant sprawy dotyczącej zestrzelonego Boeinga MH17 okazał się rosyjskim generałem pułkownikiem. The Insider. https://theins.ru/politika/79481
Ten artykuł zaktualizowano dla jasności 19 czerwca 2019 r. Poprzednia wersja artykułu nie rozróżniała wyraźnie między ogólną liczbą tweetów pochodzących z kont IRA a liczbą tweetów dotyczących konkretnie zestrzelenia MH17. Spośród niemal 111,5 tys. tweetów co najmniej 65 tys. odnosiło się konkretnie do katastrofy MH17.
