RT i co wydarzyło się w 1917 roku
W miarę jak zbliża się rocznica Rewolucji Październikowej 1917 roku, staje się oczywiste, że Kreml zdecydował się nie dostarczać swojemu zapleczu lojalnych mediów jednoznacznej narracji o tym, co wydarzyło się w 1917 roku. Bez wytycznych, które zwykle otrzymują, prorządowe, prokremlowskie media mają trudność z opowiedzeniem historii wydarzeń w Piotrogrodzie sprzed 100 lat.
Jedynie RT, międzynarodowy okręt flagowy kremlowskiej propagandy, przygotował materiał medialny, który przedstawia rewolucję w sposób kompleksowy. Dlaczego najbardziej ambitny rosyjski projekt komunikacyjny dotyczący Rewolucji 1917 jest skierowany do cudzoziemców? I co to mówi nam o rozróżnieniu między wewnętrzną a zewnętrzną propagandą Kremla?
Poznaj „Joe Stalina“
Projekt RT 1917 robi wrażenie zręcznie wykonanymi ozdobami wizualnymi, mocno inspirowanymi rosyjską sztuką awangardową z okresu około rewolucji. Wyraźnie próbuje on przypaść do gustu zachodnim odbiorcom, którzy cenią estetykę radzieckiej propagandy plakatowej.Silny przekaz wizualny w projekcie RT kontrastuje z brakiem pozytywnej lub negatywnej oceny sił politycznych w rewolucji rosyjskiej: wszystkie postacie w galerii person 1917 RT jawią się jako równie dobre i równie złe – nawet Józef Stalin, którego RT żartobliwie nazywa @JoeStalin_1917 w profilu przypisanym mu na twitterowej platformie projektu.
Ta dwuetapowa metoda została już zastosowana w innym internetowym „potomku” RT o nazwie „In The Now”. Tutaj rozrywkowe filmy pozbawione politycznych implikacji są rozpowszechniane w mediach społecznościowych, po to, by od czasu do czasu je przerywać mocno politycznymi, prokremlowskimi przekazami.
Strach przed efektem odwrotnym
Ale dlaczego RT nie może pozwolić, by ktoś, na przykład Lenin, albo ostatni car Rosji, Mikołaj II, stał się pozytywnym bohaterem w sposobie, w jaki RT wyjaśnia rewolucję 1917 roku? Odpowiedź prawdopodobnie brzmi: w wielu przypadkach mogłoby to przynieść efekt odwrotny.
Lenin był ojcem założycielem Związku Radzieckiego, a w prokremlowskiej propagandzie nie wolno podważać pozytywnej roli ZSRR, np. w II wojnie światowej.Ale Lenin korzystał też ze wsparcia finansowego sił spoza Rosji – czy zatem rewolucja październikowa nie była w istocie „kolorową rewolucją”, zorganizowaną z zagranicy i z tego powodu bardzo podobną do tego, jak media prokremlowskie postrzegają Rewolucję Majdanu na Ukrainie w 2014 roku?
Podobnie ostatni car, Mikołaj II, uosabiał rodzaj konserwatywnych wartości, które często są wychwalane w prokremlowskiej propagandzie. Był jednak również nieudanym politykiem, który abdykował w trakcie I wojny światowej. Czy tym samym nie okazał się kimś, kto nie spełnia roli autorytarnego, silnego przywódcy, jakiego prokremlowska propaganda lubi celebrować? Oczywiście RT wolałoby nie angażować się w tego rodzaju dyskusje.
„Wolna historia 1917”
W samej Rosji brak jasności ze strony Kremla co do tego, kto w 1917 roku był dobry, a kto zły, stworzył próżnię, która pozwoliła dojść do głosu opiniom spoza prokremlowskiego głównego nurtu. Na przykład po liberalnej stronie rosyjskiego krajobrazu medialnego były redaktor jedynego niezależnego kanału telewizyjnego w Rosji, TV Rain (Dożd), Michaił Zygar, stoi za alternatywną platformą internetową poświęconą rewolucji 1917 roku, zatytułowaną „Wolna historia 1917”, która jest dostępna nie tylko po angielsku, ale także po rosyjsku.Zamiast muzealnej, turystycznej wystawy plakatów RT, projekt „free” przedstawia znacznie mniej uproszczone wersje głównych postaci; na przykład „Joe Stalin” RT jest zaprezentowany z jego pełnym imieniem i nazwiskiem, Iosif Stalin, oraz z niejednoznacznym cytatem: „W czasie rewolucji nie da się stać w jednym miejscu; można się tylko poruszać, albo naprzód, albo wstecz”. Co znamienne, zamiast uproszczonej awangardowej dekoracji plakatowej RT, projekt „free” oferuje znacznie bardziej dyskretny design, który nie przypomina komunistycznych plakatów propagandowych.
Protesty przeciwko „Matyldzie” wypełniają próżnię po prawej stronie
Na przeciwległej flance w rosyjskich mediach, tj. wśród tych redakcji, które są bardziej konserwatywne i bardziej nacjonalistyczne niż prokremlowski mainstream, wyróżnia się stacja telewizyjna Tsargrad, prezentująca serię produkcji telewizyjnych o rewolucji 1917 roku. Monarchistyczny przekaz w tytule jednej serii audycji – „Wybacz nam, Wasza Wysokość” – mówi wszystko. Podobnie obserwatorzy zwrócili uwagę na wybuch carskiej nostalgii i religijnego konserwatyzmu wokół nadchodzącej premiery filmu fabularnego o romansie cara Nichalsa z baleriną, zatytułowanego „Matylda”.W niedawnej publikacji Carnegie Russia zatytułowanej „Post-‘Matilda’: new conservatism or old manipulation” krytyk kultury i propagandy Andriej Archangielski stwierdził, że „Kreml przez cały rok unikał etycznej oceny Rewolucji […] ‘Matylda’ przyćmiła teraz temat rewolucji”. Archangielski zauważa, że rocznica dała rosyjskim władzom szansę „powiedzieć coś ważnego, ocenić terror, wojnę domową, nie wspominając już o przebaczeniu i skrusze”, lecz konkluduje, że „‘Matylda’ bardzo się przydaje, odciąga nas od dyskusji o sprawach zasadniczych”.
Dalsza lektura:
Trzy rzeczy, które powinieneś wiedzieć o RT i Sputnik
„RT i Sputnik działały jako szerzyciele propagandy i kłamstw”
RT działa pod przykrywką jako In The Now
